پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج صفحه 6

و اسرار احکام است

3- 2. سنت و روایات اهل بیت (علیهم السلام)

پیامبر اکرم (ص) و خاندان پاکش، به عنوان مفسران قرآن و مرجع بیان احکام و فلسفه و اسرار آن، منبع اساسی و مهم دیگری برای موضوع مورد بحث می باشند.

3- 3. عقل

«عقل» در پی بردن به اسرار احکام، جایگاه ویژه ای دارد، چنان که در استنباط احکام شرعی هم ازجایگاه برجسته ای برخوردار است.

تفاوت عرصه «استنباط» و «فلسفه و اسرار»

منابع و روش پی بردن به فلسفه و اسرار، همان منابع و منطقی

است که در فقه و استنباط احکام فقهی مورد استفاده قرار می گیرد، ولی با این تفاوت که؛ در عرصه اسرار و معارف، سعی در استنباط حکمی از احکام و یا توسعه و تضییق آن نیست، بلکه در این عرصه به استخراج آثار، اسرار و حکمت های احکام می پردازیم.

به عبارت دیگر «استنباط» مقدمه استخراج حکم است؛ ولی «کشف اسرار» پس از صدور حکم است.

از همین رو در این عرصه، عقل زمینه گسترده تری برای تکاپو دارد و ممکن است ده ها حکمت و سرّ را از حکمی استخراج کند. محدوده ای که برای عقل در استنباط احکام مقرر است (مانند بطلان قیاس، استحسان و … ) در پی بردن به فلسفه واسرار وجود ندارد؛ چه این که آن ضوابط، مربوط به استنباط حکم است، ولی پس از استنباط حکم، دست عقل برای کشف اسرار حکم باز است و ره آورد عقل در این عرصه، هیچ نقش و تاثیری در عرصه استنباط حکم ندارد.

چهار. روش قرآن در بیان فلسفه و اسرار

قرآن مجید در کنار بیان احکام، نوعاً به فلسفه و اسرار آن نیز پرداخته است. این رهنمودی است برای کسانی که در منزلت بیان احکام، قرار دارند تا از این روش بهره گرفته و به آن ملتزم باشند.