کتاب علم صفحه 102

با این توضیحات روشن شد که گاهی نور علم در قلب کسی وارد می شود، امّا چون ظرف مناسبی برای آن نیست، آرام و قرار پیدا نمی کند و از آن کوچ می کند.

سعه ی صدر برای استقرار نور علم

تنها ظرف مناسب برای نگهداری و استقرار نور علم، قلب کسی است که به آن عمل می کند. عمل به نور علم اولیه، زمینه را برای وسعت قلب عالم عامل ایجاد می کند و اگر نور در قلب ساکن و مستقر گردد، آن قلب جا باز می کند، گشایش و وسعت می یابد و به تعبیر زیبای قرآن کریم، خدا به او شرح صدر می دهد. آیه ی کریمه این است:

أفَمَن شَرَحَ اللهُ صَدرُهُ لِلأسلامِ فَهُوَ عَلی نُورٍ مِن رَبِّه....)(1)

آیا آن که خداوند سینه اش را برای اسلام شرح داده، پس او واجد نوری از جانب پروردگارش است....

از پیامبر اکرم (صَلیَّ اللهُ عَلَیه و آله و سَلَم) روایت شده که فرمودند:

إنَّ النُّورَ إذا وَقَعَ فی القَلبِ انفَتَحَ (انفَسَحَ) لَهُ وَ انشَرَحَ.(2)

همانا وقتی نور در قلب واقع می شود، (قلب) برای (جا دادن و پذیرش) آن گشوده (باز) و منشرح می گردد.

این نور شامل هر نوری است که قلب انسان را منوّر می سازد که یکی از مصادیق مهم آن نور علم می باشد. شرح صدرب انسان کار خداست. این نور را، خدا به خاطر شرافتش به خود نسبت داده است. امّا او این لطف را منوط و موکول به عمل عالم کرده است. اگر اهل عمل باشد، سعه ی صدر لازم را برای حفظ و نگهداری از آن علم به او می دهد و اگر نباشد، از او می گیرد. این سنت الهی است و هر چند دست خدا برای دادن و گرفتن علم باز است، امّا خود این گونه خواسته است که عمل عالم، ضامن حفظ و بقای نور علمش باشد. .