کتاب علم صفحه 105

علم ودیعه ی خداوند در زمین است و عالمان امانت دارهای آن هستند. پس هر که به علمش عمل کند، امانت او (خدا) را ادا کرده و هر کس به علمش عمل نکند، [نامش] دردفتر خدا جزء خیانت کننده ها نوشته می شود.

کسی که این گونه مورد تکریم خداوند قرار می گیرد، وظیفه ی سنگین تری بر عهده دارد. خدا با اعطای علم، امانت بزرگی را به او سپرده و او با عمل نکردن به علم در این امانت الهی خیانت نموده است. به همین جهت در قیامت عذاب سختی در انتظار اوست.

عاقبت اخروی عالم بی عمل

سلیم بن قیس هلالی می گوید: از امیرالمؤمنین (علیهِ السَّلام) شنیدم که از پیامبر (صَلیَّ اللهُ عَلَیه و آله و سَلَم) چنین نقل فرمودند:

اَلعُلَماءُ رَجلانِ: رَجُلٌ عالِمٌ آخِذٌ بِعِلمِهِ فَهذا ناجٍ و عالِمٌ تارِکٌ لِعِلمِهِ فَهذا هالِکٌ و إنَّ أهلَ النارِ لَیَتَأذَّونَ مِن ریحِ العالِمِ التارِکِ لِعِلمِهِ و إنَّ أَشَدَّ اهلِ النارِ نَدامَهً و حَسرَهً رَجُلٌ دَعا الَی اللهِ فَاستجابَ لَهُ و قَبِلَ مِنهُ فَأطاعَ اللهَ فَادخَلَهُ اللهُ الجنَّهَ و ادخَلَ الداعیَ النارَ بِتَرکِهِ عِلمَهُ و اتباعِهِ الهَوی و طولِ الأمَلِ.(1)

عالمان دو گروه اند: عالمی که علم خود را به کار بسته که او اهل نجات است و عالمی که علمش را کنار گذاشته و این هلاک می شود و همانا اهل دوزخ از بوی [بد] عالم بی عمل به رنج می افتند و بیشتر این پشیمانی و حسرت در میان دوزخیان از آن کسی است که [دیگری را] به [معرفت و ایمان به] خدا دعوت کرده و او [دعوت این شخص را] پذیرفته و خدا را اطاعت کرده و خدا او را وارد بهشت نموده است، امّا شخص دعوت کننده را وارد دوزخ کرده است به سبب عمل نکردن به علمش و دنباله روی اش از هوای نفس و آرزوهای دور و دراز. .