کتاب علم صفحه 107

(إنَّما یَخشَی اللهَ مِن عِبادهِ العُلماءُ.)(1)

همانا از میان بندگان خدا، فقط عالمان خشیت از او دارند.

این عالمان چه کسانی هستند؟ پاسخ را از امام صادق (علیهِ السَّلام) در توضیح همین آیه ی شریفه بشنویم:

یَعنی بالعُِلَماءِ مَن صَدَّقَ فِعلُهُ قَولهُ و مَن لَم یُصَدِّق فِعلُهُ قَولَهُ فَلَیسَ بِعالمِ(2)

مقصود از علما، کسانی هستند که عملشان گفتار (یا اعتقاد) آن ها را تصدیق کند و کسی که عملش، گفتارش (یا اعتقادش) را تصدیق نکند، عالم نیست.

تنها آنان که عملی مطابق با اعتقاد و گفتارشان دارند، اهل معرفت اند و غیر آنان، هنرمندانی هستند که هنر خوب فکر کردن و خوب ارائه دادن را دارند، امّا از علم شریف توحید در وجودشان خبری نیست.

بازداشتن نفس از شهوات همراه با خوف

خوف از مقام رب العالمین وقتی با بازداشتن از هوای نفس ضمیمه شود، انسان را به سعادت ابدی می رساند:

(و أمّا مَن خافَ مَقامَ رَبِّهِ و نَهَی النَّفسَ عَنِ الهَوی * فَإنَّ الجَنَّهَ هیَ المَاوی)(3)

و امّا آنان که از مقام و منزلت رب خویش خائف شده و نفس (اماره) را از پیروی میل و شهوت بازداشته اند، همانا بهشت منزل و مأوای (ایشان) است.

بازداشتن نفس از پیروی شهواتش به مراتب سخت تر از دانستن علومی در توحید و عدل و معاد است. یاد گرفتن این علوم ضروری انسان است؛ امّا هر چه علم انسان بالا .

1- فاطر/28.
2- کافی، کتاب فضل العلم، باب صفه العلماء، ح2.
3- نازعات/40-41.