کتاب علم صفحه 109

را چنین توصیف فرموده: (همانا کسانی که پیش از او علم داده شده اند، وقتی [آیات الهی] بر ایشان تلاوت شود، با صورت به سجده می افتند.... و در حالی که به رو افتاده اند، گریان اند و [خدا] بر خشوعشان می افزاید.

نشانه ی علم، خوف و نشانه ی خوف، بکاء و خشوع است. این ها معیار و ملاک علم از دیدگاه پیامکبر (صَلیَّ اللهُ عَلَیه و آله و سَلَم) می باشئ. باید با همه ی وجود از خدا، علم نافع طلب کرد و از علم غیر نافع به او پناه برد. پیامبر اکرم (صَلیَّ اللهُ عَلَیه و آله و سَلَم) چنین دعا می کردند:

اَللهُمَّ انّی اعُوذُ بِکَ مِن علمٍ لا یَنفَعُ و قَلبٍ لا یَخشَعُ.(1)

خدایا، از علم غیرمفید و قلب غیرخاشع به تو پناه می آورم.

و چه دعای زیبایی می کرد امام موسی بن جعفر (علیهِ السَّلام) که خداوند را این گونه قسم می داد:

یا اللهُ یا اللهُ یا اللهُ، اسالُِکَ بِحَقِّ مَن حَقُّهِ عَلَیکَ عَظیمٌ ان تُصَلِّیَ عَلی مُِحمَّدٍ و آل مَحمَّدٍ و ان تَرزُقَنی العَمَلَ بِما عَلَّمتنَی مِن مَعرِفَهِ حَقِّکَ.(2)

ای خدا، ای خدا، ای خدا، از تو به حق کسانی که حق ایشان بر تو بزرگ است، می خواهم که بر پیامبر (صَلیَّ اللهُ عَلَیه و آله و سَلَم) و آل او درود فرستی و مرا توفیق عمل به آن چه از شناخت حقت تعلیمم دادی، عطا فرمایید.

حقیقتاً باید به پیشگاه الهی تضرع کرد و او را به حق کسانی که خود برای ایشان حق عظیم قرار داده، قسم داد تا به برکت محمد و آل محمد (علیهِم السَّلامُ) توفیق ادای حقوق خود را که به ما شناسانده، عطایمان فرماید. مبادا نزد دیگران عالم و دانشمند محسوب شویم، امّا در پیشگاه الهی دست خالی و شرمنده بمانیم. إلهی لا تَکِلنا إلی انفُسنا طَرفَهَ عَینٍ أبداً. .