کتاب علم صفحه 117

این کیفر عجیب، سزای از دست دادن تواضع و افتادن در دره ی هولناک تکبّر است که خدای متعال درباره ی آتش قیامت فرمود:

فبئس مثوی المتکبرین(1)

پس (جهنم) جایگاه بدی برای متکبران است.

عقوبت تکبّر عالمان

جلوه ی دیگری از تکبّر که کیفر آتش قیامت را در پی دارد، مربوط به عالمانی است که دیگران را موعظه تند و تیز می کنند، امّا از موعظه شدن خود کراهت دارند. امام صادق (علیهِ السَّلام) در مورد این گروه می فرمایند:

من العلماء من إذا وعظ أنف و إذا وعظ عنف فذاک فی الدرک الثانی من النار.(2)

از عالمان کسانی هستند که از موعظه شدن (به دلیل این که خود را برتر می بینند) کراهت دارند؛ ولی خود (دیگران را) با تندی و خشونت موعظه می کنند. این افراد در طبقه ی دوم آتش (جهنم) قرار دارند.

تکبر باعث می شود که انسان خود را برتر از این ببیند که مورد وعظ و نصیحت قرار گیرد، در این صورت از موعظه شدن خرسند نیست و حتّی ممکن است عصبانی هم بشود؛ چون تحمل این را ندارد که دیگری عیب او را بگوید. امّا وقتی نوبت به موعظه کردن خودش می رسد، با نرمی و مدارا برخورد نمی کند؛ بلکه برخوردش با مردم در مام نصیحت آن ها، تند و خشن است. آتش دوزخ که هفت طبقه (درک) دارد، این گونه افراد را در دومین طبقه ی خود جای می دهد.

تکبر برخی عالمان به گونه ای دیگر ظاهر می شود، این ها تحمل رد و انکار حرفشان را ندارند و با اخلاق پادشاهان با مردم برخورد می کنند. امام صادق (علیهِ السَّلام) درباره ی این ها چنین فرموده اند: .