کتاب علم صفحه 132

پرخوری: آفت علم و عالم

اشاره

پیامبر خدا (صَلیَّ اللهُ عَلَیه و آله و سَلَم) دوست داشتن شش چیز را منشأ و آغاز معصیت خدای عزّوجلّ دانسته اند که یکی از آن ها «حبّ الدُّنیا» است. پنج عامل دیگر به نوعی مظاهر مختلف حب دنیا هستند که «حبّ الطّعام» از عمومی ترین آن هاست.(1) دوست داشتن غذا برای هر کس و در هر سن و سالی می تواند خودنمایی کند. این امر هر چند کوچک و ساده می نماید، امّا ممکن است مانع ترقی انسان در همه ی مراحل گردد. آفت این شهوت به گونه های مختلف ظاهر می شود. یکی از این گونه ها پر خوردن است که مانع جدی برای نورانی شدن قلب انسان است. از پیامبر گرامی اسلام (صَلیَّ اللهُ عَلَیه و آله و سَلَم) این احادیث نقل شده است:

لا تَدخُلُ الحِکمَهُ جَوفاً مُلِیَ طَعاماً.(2)

حکمت در باطنی که از غذا پر شده، وارد نمی شود.

لا تَشبَعُوا فَیَطفَأَ نُورُ المَعرِفَهِ مِن قُلُوبِکُم.(3)

سیر نشوید تا در نتیجه نور معرفت در دل های شما خاموش شود.

نُورُ الحِکمَهِ و المَعرِفَهِ الجُوعُ.(4)

نور حکمت و معرفت، گرسنگی کشیدن است.

با این ترتیب روشن است که طالب علم و معرفت باید از خطر این آفت بترسد و هر چه ممکن است خود را از آن بر حذر دارد.

آثار و برکات جوع

برکات جوع بیش از آن است که ما تصور می کنیم. خداوند حبیب خود را در سفر معراج از این برکات آگاه نموده است. امیرالمؤمنین (علیهِ السَّلام) از پیامبر (صَلیَّ اللهُ عَلَیه و آله و سَلَم) نقل کرده که .

1- کافی/2/289، چهار عامل دیگر عبارتند از: حب ریاست، حب خوابیدن، حب راحتی و حب زنان.
2- عوالی اللئالی/1/425.
3- مکارم الأخلاق/150.
4- روضه الواعظین/2/457.