- پیشگفتار 1
- تقدیم به 1
- معرّفی اجمالی ارکان چهارگانه 5
- اشاره 5
- اشاره 5
- رکن اول: عالم (مکشوف له) 6
- رکن دوم: معلوم (مکشوف) 10
- رکن سوم: علم (انکشاف) 11
- رکن چهارم: نور علم (مابه الکشف) 14
- رکن پنجم: عالم (واجد نور علم) 17
- قابل کشف نبودن نور علم 23
- قابل تفسیر نبودن واجدیّت نور علم 27
- نور علم در احادیث اهل بیت (علیهِم السَّلامُ) 30
- قابل تفسیر نبودن انکشاف معلوم 35
- قابل تفسیر نبودن اعمال نور علم 38
- اشاره 40
- علم: خیر دنیا و آخرت 41
- شرافت مطلق علم 42
- شرافت بعضی علوم خاصّ 44
- علم همه ی مردم در چهار چیز 49
- چهار محور اصلی علم 50
- اشاره 53
- دو گونه منبع علم 53
- علم مطبوع 54
- معرفت خداوند: مصداق علم مطبوع 56
- معرفت پیامبر (صَلیَّ اللهُ عَلَیه و آله و سَلَم) و ائمّه (علیهِم السَّلامُ) 57
- تفاوت مصادیق «علم مطبوع» در افراد 58
- رابطه ی علم مطبوع با علم مسموع 62
- اهل بیت (علیهم السلام): معادن علم 66
- معیار علم صحیح: کلام اهل بیت (علیهِم السَّلامُ) 67
- تعلّم؛ فقط از محضر اهل بیت (علیهِم السَّلامُ) 69
- علم؛ فقط در مکتب اهل بیت (علیهِم السَّلامُ) 71
- شرفیابی عنوان بصری خدمت امام صادق (علیهِ السَّلام) 76
- اشاره 76
- اشاره 76
- طلب علم و فهم از خداوند 78
- حقیقت بنده بودن 80
- نشانه های حقیقت بندگی 82
- اولین درجه ی تقوی 85
- نه سفارش به ره جویان 89
- معنای استعمال علم 94
- نتیجه ی عدم تحمل علم 97
- فرار علم از عالم بی عمل 98
- عدم استقرار علم در قلب 100
- سعه ی صدر برای استقرار نور علم 102
- عاقبت اخروی عالم بی عمل 105
- خشیت از خدا؛ نشانه ی علم واقعی 106
- بازداشتن نفس از شهوات همراه با خوف 107
- گریه از خوف و تضرع به پیشگاه الهی 108
- جایگاه بایسته ها و نبایسته ها 110
- تواضع: رأس علم 111
- حب ریاست: آفت علما 114
- بیزاری عالم از حسادت 115
- عقوبت تکبّر عالمان 117
- مدارای عالم 119
- نشانه ی علم: سکوت و حلم 121
- اخلاق پسندیده و ناپسند 122
- اخلاص در طلب علم 123
- اشاره 123
- نشانه ی اخلاص در طلب علم: رعایت آداب تعلّم 124
- زهد در دنیا: نتیجه ی اخلاص در علم 130
- اخلاص در عمل به علم و تعلیم آن 130
- اشاره 132
- آثار و برکات جوع 132
- غذا خوردن به خاطر شهوت 134
- اثر لقمه ی حلال در علم 134
- جایگاه بی بدیل حجت حی خدا در علم 137
خوبی در این مسیر باشد. معضلات و مشکلات علمی در مسائل دقیق با عنایت و دستگیری ایشان حل شدنی است.
جایگاه بی بدیل حجت حی خدا در علم
در این میان نقش بی بدیل و منحصر به فرد قطب عالم امکان و بقیه الله فی الارضین که تنها باقی مانده از حجت های الهی روی زمین است، نباید مغفول واقع شود. خداوند این بزرگوار را ملجأ هاربین و غیاث مضطرین(1) قرار داده است.
«ماء معین» که در قرآن ذکر شده، وجود مقدّس ایشان است.(2) «الماء العذب عَلی الظّماء» که امام رضا (علیهِ السَّلام) فرموده اند: بر این امام حی تطبیق می کند.(3)
طبق وعده ی تخلف ناپذیر الهی که فرمود:
و أن لَوِ استَقامُوا عَلَی الطَّریقَهِ لَأسقَیناهُم ماءً غَدَقاً (4)
و این که اگر بر طریقت (ولایت) استقامت می ورزیدند، هر آینه آنان را از آب گوارا سیراب می کردیم.
اگر کسی بر طریقه ی ولایت و محبت این امام همام استقامت ورزد و چنان که باید حق نعمت ایشان را ادا کند، از ماء علم الهی سیراب می گردد. هر چند این «ماء معین» اکنون به داخل زمین فرو رفته و از دیدگان مردم نهان گشته است(5)، امّا غیبت او مانع بهره بردن از گوارای وجودش نیست. قدرشناسان این گوهر بی نظیر الهی می دانند که اگر در همین دوران غیبت، معرفت و محبت خود را به ایشان چنان که باید کامل کنند، به برکت انتظار فرج و دعا بر وجود مقدسش به درجه ای از معرفت خواهد رسید که )
1- بحارالأنوار/87/20.
2- ملک/30. «ماء معین» به معنای آب گوارای جاری روی زمین است که به راحتی در دسترس می باشد.
3- یکی از صفاتی که امام هشتم (علیهِ السَّلام) در معرّفی امام (علیهِ السَّلام) فرموده اند که به معنای «آب شیرین گوارا در حال تشنگی» است. (کافی، کتاب الحجه، باب نادر جامع فی فضل الإمام وصفاته، ح1)
4- جن/16.
5- اشاره به آیه ی (أفَرَأیتُم إن أصبحَ ماؤکُم غوراً). (ملک/30)