کتاب علم صفحه 44

و اهل کتاب اختلاف نکردند مگر بعدت از آن که علم به آنان رسید، از روی ظلم و تجاوز [اختلاف نمودند] و هر کس به نشانه های خداوند کفر ورزد، خداوند [نسبت به او] به سرعت حسابرسی می کند.

این ها که مذمت شده اند، به خاطر این است که کفران نعمت علمی که خدا به آنان عطا فرموده، کرده اند. آن ها به حقّانیّت اسلام و پیامبر بزرگ آن پی برده بودند و این را با نور علمی که خدا در سینه هایشان نهاده بود، کشف کرده بودند.

شرافت بعضی علوم خاصّ

اما علامه بر شرافت مطلق علم که در هر علمی نسبت به هر معلومی و برای هر عالمی هست، شرافت دیگری هم برای برخی علوم وجود دارد که به اعتبار حوزه ی روشنگری نور علم است. این شرافت از شرافت موضوع این علوم ناشی می شود و نوری که به موضوعات شریف تعلّق می گیرد، خودش هم شریف و مقدّس می شود. پس نوع دوم شرافت علم، نشأت گرفته از حوزه ی معلومات آن علم است. عموم احادیثی که در فضیلت و شرافت علم و اهل علم و لزوم دوست داشتن آن ها نقل شده، ناظر به این قسم شرافت علم است. امّا این کدام علوم است که چنین شرافتی دارد؟

پاسخ این سؤال با مراجعه به سخنان گهربار پیشوایان الهی ما روشن می شود. حضرت امام موسی بن جعفر (علیهماالسلام) نقل فرمودند که:

روزی پیامبر (صَلیَّ اللهُ عَلَیه و آله و سَلَم) وارد مسجد شدند و جماعتی را مشاهده کردند که دور مردی گرد آمده اند. فرمودند: این [جمع شدن برای] چیست؟ عرض کردند: [این شخص] علامه است. فرمودند: علامه یعنی چه؟ عرض کردند: عالم ترین مردم به نسب های عرب و حوادث مربوط به آن ها و روزگار جاهلیت و شعرها و آن چه به عربیت مربوط است. حضرت فرمودند:

ذاکَ عِلمٌ لا یَضُرٌ مَن جَهِلَهُ و لا یَنفَعُ مَن عَلِمَهُ، إنَّمَا العِلمُ ثَلاثَهٌ: آیهٌ مُحکَمَهٌ أو فَریضهٌ عادِلَهٌ أو سُنَّهٌ قائِمَهٌ و ما خَلاهُنَّ فَهُوَ فَضلٌ.(1) .