کتاب علم صفحه 51

اساس معیارهای الهی می گردد.

دوم به واجب ترین علم اشاره فرموده اند: آن علمی که از عمل به آن مورد سؤال قرار می گیریم. ما مسافری هستیم که اندک توقفی برای امتحان در دنیا داریم و به زودی از آن عبور می کنیم و باید در پیشگاه خداوند، پاسخ گو باشیم. آیا می دانیم در قبر و قیامت از چه چیزهایی مورد سؤال قرار می گیریم؟ دانستن این امور واجب ترین علمی است که باید در جست و جویش باشیم. چه بسا عمر خود را در طلب دانستن چیزهایی صرف کنیم که فردا به درد ما نخورد و از دانستن اموری که مورد سؤال قرار می گیرد، غفلت کنیم. در این صورت همه ی عمر خود را باخته ایم و باید دست خالی دنیا را ترک نماییم.

در مرتبه ی سوم لازم تریم علم را ذکر کرده اند: علم به آن چه باعث صلاح یا فساد در قلب انسان می شود. قلب انسان دائماً در تقلب و زیر و رو شدن است. چیزهایی باعث حیات و چیزهایی دیگری سبب مرگ آن می شوند. اگر ندانیم چه اموری قلب ما را زنده می کند و چه عواملی باعث مرگ آن می شود، به بی راهه کشیده می شویم و وقتی به خود می آییم که دیگر کار از کار گذشته و توانایی جبران مافات را نداریم. اسباب صلاح و فساد قلب به قدری ظریف و حساس اند که باید با دقّتمورد مطالعه قرار گیرند و نمی توان آن ها را سرسری گرفت.

در گام چهارم خوش فرجام ترین علم را مطرح کرده اند: آن علمی که انسان را به انجام عمل بیشتر در دنیای فانی و زودگذر تشویق و ترغیب می کند. ما باید چه اعمالی را انجام دهیم تا خوشایندترین عاقبت را برایمان داشته باشد؟ قطعاً اگر به انجام بیشترین و بهترین اعمال در طول عمر کوتاه خود، همت کنیم، خوش ترین عاقبت را شاهد خواهیم بود. امّا این کدام علم است که وقتی آن را بدانیم، بیشتر در دنیا اهل عمل برای آخرت خود می شویم؟

شناخت همه ی این چهار علمی که امام (علیهِ السَّلام) در فرمایش خود آورده اند، تنها و تنها از طریق مراجعه به ثقل اکبر (قرآن کریم) و ثقل اصغر (پیامبر (صَلیَّ اللهُ عَلَیه و آله و سَلَم) و عترت پاک