کتاب علم صفحه 69

اطمینان از صحت آن باید فقط به حاملان وحی الهی رجوع کرد؛ تنها معیار و میزان برای تشخیص علم و حکمت، ذوات مقدسه ی ایشان است.

تعلّم؛ فقط از محضر اهل بیت (علیهِم السَّلامُ)

چنان که گفتیم علم و حکمت ممکن است به زبان مشرک و منافق هم جاری شود، امّا این امر مجوز کسب علم از آنان نمی شود. تعلّم فقط از محضر و مکتب عالم ربانی مجاز است، امّا البته چنین نیست که هر چه به زبان دیگران جاری شود، باطل و غلط باشد. امام موسی بن جعفر (علیهماالسلام) فرمودند:

لا عِلمَ إلّا مِن عالِمٍ رَبّانٍّی.(1)

علمی جز از ناحیه ی عالم ربانی حاصل نمی شود.

مقصود این است که عالم ربانی سرچشمه و معدن علم است و در محضر او باید زانو زد و از او باید کسب علم کرد.

در فرمایشی که از امیرالمؤمین (علیهِ السَّلام) در فصل دوم نقل کردیم، مردم سه گروه دانسته شده اند: یک گروه عالم ربانی هستند و گروه دوم جویندگان علم که در طریق نجات ره می پویند. کسانی که از این دو گروه نباشند، به سان مگس های پست و بی ارزش هستند که روی هر چیز کثیفی می نشینند و با هر بادی به سویی متمایل می گردند.

امام صادق (علیهِ السَّلام) در حدیثی مصادیق این سه دسته را معرّفی فرموده اند:

یَغدُو النّاسُ عَلی ثَلاثَهِ أصنافٍ: عالمٍ و مَتعَلِّمٍ و غُثاءٍ، فَنحنُ العُلَماءُ و شیعَتُنا المُتَعلِّمُونَ و سائِرُ الناسِ غُثاءٌ.(2)

مردم سه دسته هستند: عالم و متعلم و کف و چرک روی سیلاب! پس ما، عالم هستیم و شیعیان ما، متعلمان اند و بقیه ی مردم کف و چرک روی سیلاب. .