حج 30 صفحه 221

به‌ویژه مبلغان اسلامی، امامان محترم جمعه و جماعات حرمین لازم شمردند و افزودند: «توحید اصل است و همه امور دینی به توحید برمی‌گردد. از این‌رو، در آغاز احرام که تلبیه گفته می‌شود، کلمه توحید مکرّر در تلبیه آمده است و از جان و زبان همه مسلمانان‌ها برمی‌خیزد و دستور اسلامی است که در هر فراز و فرودی تا رسیدن به حرم تکرار شود و این همانند تکرار لا اله الّا الله است».

ایشان در ادامه به اثربخشی خالق هستی به موجودات به انگیزه مراجعه مردم به آنها برای رفع نیازهای جسمی و روحی خود اشاره کرده و ماسوی الله را فقر محض دانسته‌اند که این خود از آموزه‌های اهل‌بیت عصمت و طهارت: است. ناگفته نماند که فقیر به معنای کسی است که ستون فقراتش شکسته و قدرت قیام ندارد و چون مال و اقتصاد مایه قوام و ایستادگی فرد یا ملّت است، به شخص یا ملتی که از نظر مالی ناتوان است، فقیر گفته می‌شود. ایشان در ادامه از رفع نیازهای فراوان انسان با مراجعه به موجودات نظام هستی مانند آفتاب و ماه و ستارگان سخن گفت که آدمیان از حرارات و نور آنها بهره می‌گیرند، اما این کار هرگز به معنای آفتاب‌پرستی و ستاره‌پرستی نیست و آنها جز بندگی و بردگی، جایگاه دیگری در پیشگاه باعظمت الهی ندارند.

ایشان، جریان توسل به اولیای الهی را که به مراتب از شمس و قمر بالاترند، از همین سنخ مراجعه به موجودات نظام هستی دانستند؛ با این تفاوت که انسان کامل با شمس و قمر قیاس‌نشدنی است. استقلال از آن خداست، توسل پیروان اهل‌بیت به آنان بدین دلیل است که خداوند به انسان دستور داده است برای رفع نیازهای خود به موجودات نظام هستی مراجعه کند و گرنه، ائمه خود به توحید و تلبیه فرمان داده‌اند و نباید به کاری دست زد که اهل‌بیت عصمت و طهارت آزار ببینند.

فلسفه برائت از مشرکان‌

آیت‌الله جوادی آملی در بخش دیگری از بیانات خود با تأکید بر اهمیت مودّت و