دفتر عقل و قلب صفحه 180

1- 1 . «شرح منظومه» ص 11.

2- 2 . همان مدرک، ص 153.

خواهد بود، بنابراین عالم مثال بهتر از عالم طبیعت مادی است و عالم روحانیات و مقربین از مجردات بهتر از عالم مثال می باشند، و عالم ربوبی بهتر و باارزش تر از همه است زیرا از هر گونه نقص و عدم و ماهیه و هیولی منزه و مبرّا است. عبارت حضرت امام چنین است:

«البهاء هوالحسن والحسن هوالوجود فکل خیر وبهاء وحسن وسفاء فهو من برکات الوجود و اظلاله حتی قالوا: مسأله ان الوجود خیر وبهاء بدیهیه، فالوجود کله حسن وبهاء ونور وضیاء، وکلما کان الوجود اقوی کان البهاء اتم وابهی. فالهیولی لخسه وجودها ونقصان فعلیتها دارالوحشه والظلمه ومرکز الشرور ومنبع الدناءه... روی عن النبی صلی الله علیه و آله : «یحشر الناس علی صورت حسن عندها القرده والخنازیر» وهذا الکمال الحیوانی والخیر البهیمی والسبعی ایضا من برکات الوجود وخیراته ونوره وبهاءه. فکلما خلص الوجود من شوب الاعدام والفقدانات واختلاط الجهل والظلمات یصیر بمقدار خلوصه بهیا حسنا، فالعالم المثال ابهی من ظلمات الطبیعیه، وعالم الروحانیات والمقربین من المجردات ابهی منهما، والعالم الربوبی ابهی من الکل لخلوصه عن شوب النقص وتقدسه عن اختلاط الاعلام وتنزهه عن الماهیه ولواحقها، بل لابهاء الا منه ولا حسن ولا ضیاء الاّ لدیه وهو کل البهاء وکلّه البهاء... ».(1)

بحث جعل و اصاله الوجود

برای روشن شدن نظر مبارک حضرت امام خمینی رحمه الله باید چند مقدمه ابتدا ذکر شود.

مقدمه اول: مسأله اصاله الوجود و مسأله جعل از امهات مسائل فلسفه اسلامی به شمار می روند. و نباید این دو مسأله را تحت یک عنوان مورد بحث قرار داد اگرچه ارتباط و پیوند عمیقی بین این دو مسأله وجود دارد، زیرا هر کس قائل به اصاله الوجود باشد باید در بحث جعل نیز معتقد به مجعولیت وجود بشود (هر چند برخی قائل به مجعولیت اتصاف شده اند) و هر کس معتقد به اصاله الماهیه باشد باید