دفتر عقل و قلب صفحه 188

1- 1 . «مصباح الهدایه» مصباح پنجم از مشکاه اول، ص 15.

وجود رابط

یکی از تقسیمات وجود آن است که به نفسی و رابط تقسیم می گردد، وجود نفسی همان است که محمول در قضایای هل بسیطه یا کان تامه واقع می شود مثل زید موجود. و وجود رابط آن است که محمول در قضایای هل مرکبه یا کان ناقصه واقع می شود مثل زید کاتب. در قسم اول ثبوت الشی ء است و در قسم دوم ثبوت شی ء لشی ء است. به عبارت دیگر وجود یا فی نفسه است یا فی غیره. همان گونه که در ادبیات می گویند: کلمه یا معنای فی نفسه دارد یا معنای فی غیره دارد، اسم کلمه ای است که معنای فی نفسه دارد و حرف معنای فی غیره دارد. مثلاً حرف جر «مِن» وقتی معنا دارد که ضمن یک جمله به کار رود، ولی اگر به تنهایی به کار رفت اصلاً معنا نخواهد داشت. پس معنای فی نفسه یعنی معنایی که مستقل بوده و به تنهایی قابل تصور باشد، اما معنای فی غیره معنایی است که اگر مستقل در نظر گرفته شود اصلاً معنای خودش را نخواهد داشت.

مفهوم وجود نیز یک مرتبه مستقل در نظر گرفته می شود در این صورت آن را وجود فی نفسه می نامند و می تواند موضوع یا محمول یک قضیه قرار گیرد، و این را «وجود محمولی» می نامند چون غالبا محمول قضیه قرار می گیرد. و یک مرتبه وجود مثل یک معنای حرفی در نظر گرفته می شود یعنی مثل رابط بین موضوع و محمول می باشد مثلاً «زید کاتب است» که کلمه «است» رابط بین «زید» و «کاتب» می باشد.

وجود فی نفسه: لنفسه (وجود محمولی) یا (وجود نفسی) مثل جواهر. و لغیره (وجود رابطی) مثل اعراض.

وجود فی غیره: (وجود رابط) مثل رابط در قضایای کان ناقصه.

اما حضرت امام معتقد است که: «وجود مفاض ماهیت ندارد و فقط ربط محض و صرف تعلق به واجب الوجود می باشد، چنین وجودی معنای حرفی خواهد بود، پس واجب الوجود قیوم بذاته و مستقل در هویت خود است اما وجود مفاض صرف