- سخن ناشر 1
- اشاره 7
- واژه فلسفه 8
- واژه سوفیست 8
- اشاره 8
- اشاره 10
- 2. فلسفه به معنای هدف غایت حکمت 10
- تعریف اصطلاحی فلسفه 10
- 1. فلسفه به معنای شناخت 10
- تعریف فلسفه 12
- اشاره 15
- موضوع فلسفه 15
- روش فلسفه 16
- فوائد فلسفه 18
- غایت و فوائد فلسفه 18
- مبادی فلسفه 19
- مابعدالطبیعه( متافیزیک) 21
- اشاره 24
- تاریخچه و زمینه پیدایش فلسفه 24
- اهمیت تاریخ فلسفه 25
- تاریخ فلسفه 25
- تاریخچه فلسفه اسلامی 25
- مباحثی در باب فلسفه اسلامی 26
- رابطه فلسفه با سایر علوم 30
- کمکهای فلسفه به علوم 30
- اشاره 30
- 2. اثبات اصول موضوعه 31
- 1. اثبات موضوعات علوم 31
- کمک فلسفه به عرفان 32
- کمک های علوم به فلسفه 32
- 2. تهیه زمینه های جدید برای تحلیل های فلسفی 32
- 1. اثبات مقدمه برخی از براهین 32
- اشاره 32
- کمکهای عرفان به فلسفه 33
- رابطه کلام و فلسفه 33
- اشاره 37
- اشاره 38
- روش فلسفه مشاء 39
- اشاره 40
- بنیان گذار مکتب فلسفی مشاء 40
- 1. ابویوسف یعقوب کندی 40
- 2. ابو نصر فارابی 43
- 3. ابن سینا 44
- 3. فلسفه مشاء در مغرب زمین 45
- 1. مرحله تأسیس 45
- اشاره 45
- دوره ها و مراحل فلسفه مشاء 45
- 2. مرحله افول 45
- تعریف و روش فلسفه اشراق 48
- اشاره 48
- تاریخچه و زمینه پیدایش فلسفه اشراق 50
- بنیان گذار مکتب فلسفی اشراق 50
- 1. فلسفه مشاء 51
- منابع فلسفه اشراق 51
- اشاره 51
- 4. عرفان اسلامی 52
- 2. فلسفه ایران باستان 52
- 3. فلسفه یونان 52
- نسبت فلسفه اشراق با افلاطون 53
- 1. اصالت ماهیت و اعتباری بودن وجود 55
- اصول و مبانی فلسفه اشراق 55
- 2. نور و ظلمت 56
- 4. اقسام نور جوهری 56
- اشاره 56
- الف) نورالانوار 56
- 3. تقسیم نور به جوهر و عرض 56
- ج )نفوس یا انوار اسفهبدیه 57
- ب) عقول یا انوار قاهره 57
- 5. صور معلقه و اشباح مجرده 58
- 6. بساطت جسم 59
- روش کلامی 61
- اشاره 61
- فواید علم کلام 62
- مهم ترین مشرب های عمده کلامی 64
- عرفان در لغت واصطلاح 68
- اشاره 68
- موضوع عرفان 70
- هدف عرفان 71
- اشاره 71
- روش عرفان 71
- دوره های تاریخی تصوف و عرفان 71
- 2. اشتراک 73
- 1. تفاوت 73
- اشاره 76
- اشاره 77
- منابع حکمت متعالیه 77
- 3. عرفان 78
- 2. علم کلام 78
- 4. فلسفه های پیشین 79
- صدرالمتالهین و آرای پیشینیان 79
- 1. الحکمه المتعالیه فی الاسفار العقلیه الاربعه 80
- اشاره 80
- مهم ترین کتاب های ملاصدرا 80
- 2. کتاب الشواهد الربوبیه 81
- 3. کتاب مفاتیح الغیب 81
- اشاره 84
- مسائل هستی 85
- اشاره 85
- مسائل ویژه هستی 86
- اشاره 90
- واژه وجود 90
- احکام وجود و ماهیت 90
- بدیهی بودن مفهوم وجود( هستی) 91
- ماهیت 91
- زیادت وجود بر ماهیت در ذهن 93
- دلیل بدیهی بودن مفهوم وجود 93
- دلایل فیلسوفان بر زیادت وجود بر ماهیت 94
- اشاره 97
- اصالت وجود یا اصالت ماهیت 97
- نگاهی به تاریخچه مسئله 100
- دلایل اصالت وجود(مهم ترین دلیل) 102
- تقریر برهان اصالت ماهیت 103
- دلایل اصالت ماهیت (مهم ترین دلیل) 103
- تقریر برهان اصالت وجود 103
- اشاره 106
- تاریخچه بحث وجود ذهنی 106
- ایرادها و پاسخ ها درباره وجود ذهنی 107
- اشکال سوم 109
- اشاره 111
- دلایل عقلی و نقلی متکلمان 112
- 1. دلیل عقلی 112
- پاسخ فلاسفه اسلامی 113
- 2. دلیل نقلی 113
- نظرات گوناگون در ثابت و متغیّر 114
- اشاره 114
- ثابت و متغیّر 114
- 2. نظریه آتمیسم 115
- 3. نظریه ارسطو 115
- 4. نظریه ملاّ صدرا 116
- 5. نظریه هراکلیت (هرقلیطوس) 117
- علیت 119
- اشاره 119
- اهمیت قانون علیت 119
- اشاره 119
- منشاء انتزاع مفهوم علّیت 120
- اشاره 120
- 2. قانون علیت پایه و اساس دانش بشر 120
- 2. نظریه فطری (عقل محض) 121
- 3. نظریه حکمای مسلمان 122
- تعریف علّیت 122
- تحلیل علّیّت 123
- اشاره 124
- 1. نظریه حسّی (مادّی) 124
- مناط وملاک نیازمندی معلول به علّت چیست ؟ 124
- 2. نظریه حدوث زمانی 125
- 3. نظریه ماهوی 126
- 4. نظریه فقر وجودی (امکان فقری) 127
- سنخیّت علّی و معلولی 129
- اقسام علّت 130
- 1. نظریه مادّه گرایان 133
- تعریف 133
- اشاره 133
- اشاره 133
- 3. نظریه فیلسوفان مسلمان 134
- 2. نظریه متکلّمان مسلمان 134
- 4. نظریه ملاّ صدرا 134
- 1. راه ارسطویی یا «برهان حرکت» 135
- راه های فلسفی در اثبات واجب الوجود 135
- اثبات فلسفی واجب الوجود 135
- اشاره 135
- 2. راه سینوی یا «برهان امکان و وجوب» 136
- 3. راه صدرایی یا «برهان صدّیقین» 136
- 1. معیار احکام و صفات واجب الوجود 138
- 2. کیفیت صفات واجب 138
- احکام واجب الوجود 138
- 3. راه های شناخت صفات ثبوتی واجب الوجود 140
5. آشنایی با مکتب فلسفی اشراق
اشاره
اهداف درس
انتظار می رود در پایان این درس دانش پژوه:
1) تاریخچه و زمینه پیدایش فلسفه اشراق رابداند
2) تعریف فلسفه اشراق رابداند و روش آن را بشناسد.
3) منابع فلسفه اشراق را بداند.
4) مهمترین شخصیت های فلسفه اشراق را بشناسد.
5) با اصول و مبانی فلسفه اشراق آشنا باشد.
فلسفه اشراق دومین مکتب فلسفی است که در تاریخ تفکر اسلامی به ظهور رسید و راهی نو در تکاپوی فلسفی بر جامعه اسلامی گشود. در این زمینه پیدایش ویزگی ها و آرای اساسی این مکتب به اجمال بررسی خواهد شد.
تعریف و روش فلسفه اشراق
واژه «اشراق» مصدر است و در لغت به صورت متعدی و لازم به معنای روشن کردن و روشن شدن آمده است. (1)
«اشراق» در اصطلاح اهل حکمت به معنای کشف و شهود یا ظهور انوار عقلی و فیضان آن ها بر نفس است. (2)
1- (1) . ابن منظور، لسان العرب، ج7، ص 94-95 (اشرقت اذا أضاءت، أشرقت علیه الشمس فأضاء، و أشرق الرجل ای دخل فی شروق الشمس).
2- (2) . قطب الدین شیرازی، مقدمه شرح حکمت الاشراق، ص12.