- سخن ناشر 1
- اشاره 7
- واژه فلسفه 8
- واژه سوفیست 8
- اشاره 8
- 2. فلسفه به معنای هدف غایت حکمت 10
- 1. فلسفه به معنای شناخت 10
- اشاره 10
- تعریف اصطلاحی فلسفه 10
- تعریف فلسفه 12
- موضوع فلسفه 15
- اشاره 15
- روش فلسفه 16
- غایت و فوائد فلسفه 18
- فوائد فلسفه 18
- مبادی فلسفه 19
- مابعدالطبیعه( متافیزیک) 21
- اشاره 24
- تاریخچه و زمینه پیدایش فلسفه 24
- تاریخچه فلسفه اسلامی 25
- تاریخ فلسفه 25
- اهمیت تاریخ فلسفه 25
- مباحثی در باب فلسفه اسلامی 26
- رابطه فلسفه با سایر علوم 30
- اشاره 30
- کمکهای فلسفه به علوم 30
- 2. اثبات اصول موضوعه 31
- 1. اثبات موضوعات علوم 31
- اشاره 32
- کمک های علوم به فلسفه 32
- کمک فلسفه به عرفان 32
- 1. اثبات مقدمه برخی از براهین 32
- 2. تهیه زمینه های جدید برای تحلیل های فلسفی 32
- کمکهای عرفان به فلسفه 33
- رابطه کلام و فلسفه 33
- اشاره 37
- اشاره 38
- روش فلسفه مشاء 39
- 1. ابویوسف یعقوب کندی 40
- اشاره 40
- بنیان گذار مکتب فلسفی مشاء 40
- 2. ابو نصر فارابی 43
- 3. ابن سینا 44
- 1. مرحله تأسیس 45
- 3. فلسفه مشاء در مغرب زمین 45
- دوره ها و مراحل فلسفه مشاء 45
- 2. مرحله افول 45
- اشاره 45
- تعریف و روش فلسفه اشراق 48
- اشاره 48
- تاریخچه و زمینه پیدایش فلسفه اشراق 50
- بنیان گذار مکتب فلسفی اشراق 50
- 1. فلسفه مشاء 51
- منابع فلسفه اشراق 51
- اشاره 51
- 4. عرفان اسلامی 52
- 2. فلسفه ایران باستان 52
- 3. فلسفه یونان 52
- نسبت فلسفه اشراق با افلاطون 53
- 1. اصالت ماهیت و اعتباری بودن وجود 55
- اصول و مبانی فلسفه اشراق 55
- الف) نورالانوار 56
- 4. اقسام نور جوهری 56
- اشاره 56
- 2. نور و ظلمت 56
- 3. تقسیم نور به جوهر و عرض 56
- ج )نفوس یا انوار اسفهبدیه 57
- ب) عقول یا انوار قاهره 57
- 5. صور معلقه و اشباح مجرده 58
- 6. بساطت جسم 59
- روش کلامی 61
- اشاره 61
- فواید علم کلام 62
- مهم ترین مشرب های عمده کلامی 64
- اشاره 68
- عرفان در لغت واصطلاح 68
- موضوع عرفان 70
- اشاره 71
- هدف عرفان 71
- روش عرفان 71
- دوره های تاریخی تصوف و عرفان 71
- 2. اشتراک 73
- 1. تفاوت 73
- اشاره 76
- اشاره 77
- منابع حکمت متعالیه 77
- 3. عرفان 78
- 2. علم کلام 78
- 4. فلسفه های پیشین 79
- صدرالمتالهین و آرای پیشینیان 79
- 1. الحکمه المتعالیه فی الاسفار العقلیه الاربعه 80
- اشاره 80
- مهم ترین کتاب های ملاصدرا 80
- 2. کتاب الشواهد الربوبیه 81
- 3. کتاب مفاتیح الغیب 81
- اشاره 84
- مسائل هستی 85
- اشاره 85
- مسائل ویژه هستی 86
- واژه وجود 90
- اشاره 90
- احکام وجود و ماهیت 90
- بدیهی بودن مفهوم وجود( هستی) 91
- ماهیت 91
- زیادت وجود بر ماهیت در ذهن 93
- دلیل بدیهی بودن مفهوم وجود 93
- دلایل فیلسوفان بر زیادت وجود بر ماهیت 94
- اصالت وجود یا اصالت ماهیت 97
- اشاره 97
- نگاهی به تاریخچه مسئله 100
- دلایل اصالت وجود(مهم ترین دلیل) 102
- تقریر برهان اصالت وجود 103
- تقریر برهان اصالت ماهیت 103
- دلایل اصالت ماهیت (مهم ترین دلیل) 103
- اشاره 106
- تاریخچه بحث وجود ذهنی 106
- ایرادها و پاسخ ها درباره وجود ذهنی 107
- اشکال سوم 109
- اشاره 111
- دلایل عقلی و نقلی متکلمان 112
- 1. دلیل عقلی 112
- پاسخ فلاسفه اسلامی 113
- 2. دلیل نقلی 113
- ثابت و متغیّر 114
- نظرات گوناگون در ثابت و متغیّر 114
- اشاره 114
- 2. نظریه آتمیسم 115
- 3. نظریه ارسطو 115
- 4. نظریه ملاّ صدرا 116
- 5. نظریه هراکلیت (هرقلیطوس) 117
- علیت 119
- اشاره 119
- اهمیت قانون علیت 119
- اشاره 119
- منشاء انتزاع مفهوم علّیت 120
- اشاره 120
- 2. قانون علیت پایه و اساس دانش بشر 120
- 2. نظریه فطری (عقل محض) 121
- 3. نظریه حکمای مسلمان 122
- تعریف علّیت 122
- تحلیل علّیّت 123
- 1. نظریه حسّی (مادّی) 124
- مناط وملاک نیازمندی معلول به علّت چیست ؟ 124
- اشاره 124
- 2. نظریه حدوث زمانی 125
- 3. نظریه ماهوی 126
- 4. نظریه فقر وجودی (امکان فقری) 127
- سنخیّت علّی و معلولی 129
- اقسام علّت 130
- 1. نظریه مادّه گرایان 133
- تعریف 133
- اشاره 133
- اشاره 133
- 2. نظریه متکلّمان مسلمان 134
- 4. نظریه ملاّ صدرا 134
- 3. نظریه فیلسوفان مسلمان 134
- 1. راه ارسطویی یا «برهان حرکت» 135
- اثبات فلسفی واجب الوجود 135
- اشاره 135
- راه های فلسفی در اثبات واجب الوجود 135
- 3. راه صدرایی یا «برهان صدّیقین» 136
- 2. راه سینوی یا «برهان امکان و وجوب» 136
- احکام واجب الوجود 138
- 2. کیفیت صفات واجب 138
- 1. معیار احکام و صفات واجب الوجود 138
- 3. راه های شناخت صفات ثبوتی واجب الوجود 140
هدف عرفان
عارف درصدد دستیابی به تفسیر ذهنی و عقلی از هستی نیست؛ بلکه هدف او وصول به حق و شهود قلبی حقیقت وجود و فنا در حضرت اوست.
روش عرفان
عرفان از یک روش قلبی - باطنی استفاده می کند که از دو بخش سلبی و ایجابی برخوردار است. در بخش سلبی؛ عرفان بر ریاضت های جسمی و پرهیز از خطورات نفسانی استوار است و در بخش ایجابی به تقویت نفس؛ تذکر به اسمای الهی و القای معارف بر ضمیر دل می پردازد.
بنابراین عرفان به کشف حقیقت به تلاش ذهنی و استدلال های عقلی اعتمادی ندارد و پای استدلالیان را چوبین می داند.
دوره های تاریخی تصوف و عرفان
اشاره
تصوف را می توان در چهار دوره دسته بندی کرد:
1. دوره اول: دوره اول تصوف را می توان دوره زهدگرایی افراطی و تندروی در ترک دنیا نامید. این دوره در قرن اول و بخشی از قرن دوم رواج داشت و از افراد بارز این زمان می توان از حسن بصری و رابعه عدویه نام برد. تاریخ مکتوب عرفان از حسن بصری (م 110 ه-) آغاز می شود. وی کتابی به نام «رعایه حقوق الله » نگاشته است که نخستین کتاب ابتدایی تصوف شناخته می شود.
2. دوره دوم: این دوره از زمانی آغاز می شود که آداب و رسوم خاص اجتماعی مانند پوشیدن لباس های پشمی و ایجاد صومعه و خانقاه عمومی در میان این گروه پدید آمد و به آنان جنبه اجتماعی خاصی داد و باعث تمایز آنان از دیگر مسلمانان شد. نام صوفی نیز در همین دوره بر این گروه اطلاق گردیده است. از افراد شاخص این دوره؛ می توان از ابوهاشم صوفی؛ سفیان ثوری؛ ابراهیم ادهم؛ شقیق بلخی؛ معروف کرخی و فضیل بن عیاض نام برد.