آشنایی مقدماتی با فلسفه اسلامی صفحه 73

وی وارد مرحله جدیدی شد و همه عرفای بعد از وی تقریباً ریزه خوار سفره اویند و غالباً به شرح آرای او پرداخته اند.

تفاوت و اشتراک روش اشراقی با روش عرفانی.

1. تفاوت

1. نخستین تفاوت این دو روش در این است که عارف هرگونه بحث و استدلال را در کشف حقیقت رد می کند، ولی فیلسوف اشراقی آن را لازم و ضروری می داند و البته کافی نمی شمارد.

2. تفاوت دوم در این است که هدف فیلسوف اشراقی، همانند هر فیلسوفی، از بحث و تحقیق، کشف حقیقت است، ولی هدف غایی عارف، وصول و شهود و لقای حق تعالی و فناست.

2. اشتراک

اشتراک عرفان و حکمت الهی در این است که هر دو در پی (معرفه اللّه)اند، ولی هدف حکمت الهی از شناخت، تنها معرفه اللّه نیست، بلکه هدف اصلی، معرفت نظام هستی است که معرفه اللّه، رکن اصلی آن است؛ درحالی که هدف عرفان، تنها معرفه اللّه است و معرفت و شناخت خدا، معرفت به همه چیز است؛ زیرا اشیاء مظهر و تجلّی اویند.

معرفت مطلوب نزد حکیم، معرفت فکری و عقلی است ولی آن چه مطلوب عارف است، شناخت حضوری و شهود قلبی است. حکیم طالب علم الیقین است، ولی عارف در پی عین الیقین.

وسیله و ابزار حکیم، استدلال و برهان است، ولی ابزار عارف تصفیه، تهذیب و تکمیل نفس و رفع موانع و حجاب ها از دل است.

حکیم می خواهد با چشم و ذهن خود جهان و نظام عالم را مطالعه کند، ولی