عقل و ایمان از دیدگاه ابن رشد، صدرالمتالهین شیرازی و ایمانوئل کانت صفحه 180

تاره بطریق الوحی و الرساله و تسمی بالنبوه و تاره بطریق السلوک و الکسب فتسمی بالحکمه و الولایه». (1)

وی در ادامه همین متن می افزاید: «آنهایی قائل به مخالفت حکمت و شریعت می شوند که نه شناختی از آن دو دارند و نه توان تطبیق شریعت، بر براهین فلسفی». نکته مهم این است که اساساً جثه عنصری - مادی بدن، در نظر صدرا بدن حقیقی انسان به شمار نمی رود. به بیان دیگر انسان متشکل از جوهری است دارای حیات و ادراک، و از آن جا که حیات عنصری حیاتی است بالعرض و مجازی، می توان آن را از حقیقت انسان سلب نمود. (2) به نظر می رسد عقل گرایی در فلسفه صدرا وسیع تر از فارابی و سهروردی است و هماهنگی قوی تری در فلسفه صدرایی میان عقل و ایمان به چشم می خورد.

رابطه عقل و ایمان در نظر صدرالدین شیرازی

فیلسوفان و حکیمان مسلمان تمام همّت خود را برای اثبات هماهنگی عقل و ایمان به کار گرفتند و این نکته را که خاستگاه یونانی فلسفه، دلیل مخالفت با آن قرار گیرد نشانه ساده اندیشی دانستند. با این همه، به وجود خطاهای ناخواسته در معارف بشری اعتراف کرده و بر آن بودند که از لغزش های فیلسوفان پیشین بکاهند و فلسفه را هر چه بیشتر با آموزه های اسلامی هماهنگ سازند.

امیل برهیه در این باره می نویسد:

«با اینکه در ابتدا توجه به فلسفه یونان از طرف مسلمین شاید منحصراً به قصد استفاده از آن برای اثبات مسائل دینی و حل مشکلات علم کلام در اسلام نبود و مشتغلان به منطق و فلسفه