ترجمه حاشیه تهذیب المنطق صفحه 138

ضروریه موجبه نقیض آن ممکنه عامه سالبه است؟،زیرا که ضروریه موجبه معنی آن ضرورت ایجاب است و سلب ضرورت ایجاب،امکان عام سالبه است،به واسطه آنکه امکان عام سلب ضرورت،از جانب مخالف حکم است،و حکم در سالبه،سلب است،پس سلب ضرورت ایجاب باشد.

و اما اینکه[چرا]نقیض ضروریه سالبه،ممکنه عامه موجبه است؟به واسطه آنکه ضرویه سالبه معنی آن ضرورت سلب است،و نقیض آن،سلب ضرورت سلب است،و سلب ضرورت سلب،امکان عام موجبه است،زیرا که امکان عام سلب ضرورت است از جانب مخالف حکم،و حکم در اینجا،ایجاب است،پس سلب ضرورت سلب باشد؛و همچنین نقیض ممکنه عامه،ضروریه است،زیرا که تناقض از جانبین است.

(و اللّادائمه المطلقه العامه)یعنی:نقیض دائمه موجبه،مطلقه عامه سالبه است،و نقیض مطلقه سالبه،مطلقه عامه موجبه است؛اما[اثبات]اینکه نقیض دائمه موجبه،مطلقه عامه سالبه است،به واسطه آنکه دائمه موجبه معنی آن دوام ایجاب است در اوقات ذات،و سلب دوام ایجاب در اوقات ذات،لازم دارد فعلیت سلب را در وقتی از اوقات؛و اما[اثبات]اینکه نقیض دائمه سالبه،مطلقه عامه موجبه است،زیرا که دائمه سالبه معنی آن دوام سلب است و نقیض آن،سلب دوام سلب است،و سلب دوام سلب،فعلیت ایجاب را لازم دارد؛و چون تناقض از جانبین است،نقیض مطلقه عامه[نیز]،دائمه خواهد بود.

(و للمشروطه العامه،الحینیه الممکنه)[یعنی:]و نقیض مشروطه عامه موجبه،حینیه ممکنه سالبه است،و نقیض مشروطه عامه سالبه،حینیه ممکنه موجبه است؛و حینیه ممکنه،از جمله موجّهات مشهور نیست که سابقا دانسته شد.

و تعریفش:آن قضیه ایست که حکم کرده باشند در آن به سلب ضرورت وضعی از جانب مخالف حکم؛و اما اینکه[چرا]نقیض مشروطه عامه موجبه،حینیه ممکنه سالبه است؟زیرا که در مشروطه عامه موجبه،حکم کرده اند به ضرورت ایجاب،به حسب وصف عنوانی و نقیض آن سلب ضرورت ایجاب است به حسب وصف،و