ترجمه حاشیه تهذیب المنطق صفحه 4

پشت از عطف،جدا شدن اوراق از عطف و شیرازه،موریانه خوردگی پائین نسخه)

-ملّا محمّد محسن بن محمّد طاهر قزوینی نحوی طالقانی(قرن12-13).

ترجمه حاشیّهِ ملّا عبدالله

ترجمه ای است از حاشیه ی ملّا عبدالله بر قسمت منطق کتاب«تهذیب المنطق و الکلام»تفتازانی(تفتازانی،مسعود بن عمر،722-792؟ق)مترجم آن را هنگام خواندن آن بر استادان خود نگاشته.بر اساس یکی از نسخه های آن،تألیف آن در سال 991ق.انجام گردیده؛برخی از نسخه ها فاقد دیباچه است و نامی از مؤلف در آن نیامده،بر فراز صفحه آغاز یکی از نسخه های خطّی کتاب مذکور با شنگرف نوشته شده(هذا شهرستانی).

از این ترجمه نسخه های خطّی فراوانی وجود دارد و هنوز چاپ نشده است.البته نسخه سنگی از آن در کتابخانه مجلس شورای اسلامی به شماره 13574وجود دارد برای مطبع نامی منشی نول کشور در مطبع بمبئی گالپور در ماه نومبر سنه 1294/1915.حقیر اصل نسخه سنگی را دیدم و دارای معایبی بود؛از آن جمله که معلوم نبود که از روی کدام نسخه خطّی نگاشته شده است و همچنین متن تهذیب به خوبی از متن حاشیه متمایز نگردیده بود و سوّم آنکه تصحیح از روی نسخه واحدی صورت گرفته بود زیرا که نسخه بدل ها در حاشیه ذکر نشده بود.بنابراین تصحیح انتقادی صورت نپذیرفته بود و هر سه اشکال فوق در متن مصحَّح کنونی رفع گردیده است.

شیخ آقابزرگ تهرانی نسخه ای از«احقاق الحق»قاضی نور الله شوشتری را که به قلم محمد بن محمود بن حسن بن محمود بن محمد بن علی حسینی موسوی گرمرودی شهربانی بوده و آن را در 1068ق.به انجام رسانده دیده است و احتمال داده که شهرستانی همین کاتب باشد و شهرستانی کلمه تصحیف شده شهربانی باش. (1)

ترجمه مذکور به نثر فارسی روان می باشد.مؤلّف ابتدا بخشی از متن عربی را آورده سپس آن را ترجمه و توضیح می دهد.این ترجمه مستقلّ امّا ناظر بر متن است آن را