ترجمه حاشیه تهذیب المنطق صفحه 90

غیر متناهی نخواهد بود،بلکه متناهی میشود به نوع سافل که تحت آن نوع دیگری نباشد،و آن را نوع الانواع میگویند مثل انسان.

(و ما بینهما متوسطات)،و ضمیر هما میتواند که راجع باشد به جنس الاجناس و نوع الانواع،یعنی:مابین این جنس الاجناس و نوع الانواع،متوسطات است.و این متوسطات میتواند که،جنس متوسط باشد و میتواند که هم نوع متوسط باشد و هم جنس متوسط،مثلاً انسان نوع الانواع است و جوهر جنس الاجناس،که حیوان و جسم نامی و جسم،[میان این دو]متوسطات اند.

اما[چرا]حیوان نوع متوسط است؟

زیرا که فوق آن نوع دیگری هست که آن جسم نامی است و تحت او نیز نوع دیگری هست که آن انسان است؛اما جنس متوسط نیست،زیرا اگر چه فوق آن جنس دیگری هست،اما تحتش جنس دیگری نیست.

و[چرا]جسم،جنس متوسط است؟

زیرا فوق آن جنس دیگری هست که آن جوهر هست،و تحتش جنس دیگری هست که آن جسم نامی است؛اما[چرا]نوع متوسط نیست؟

زیرا فوق آن نوع دیگری نیست؛و جسم نامی هم جنس متوسط است و هم نوع متوسط.

اما جنس متوسط[چرا؟]

زیرا فوق آن جنس دیگری هست که جسم است،و تحتش نیز جنس دیگری هست که حیوان است.

اما نوع متوسط[چرا؟]

به واسطه آنکه حیوان و جسم به اعتبار دیگری نوع اند.و ضمیر هما میتواند که راجع باشد به عالی و سافل،یعنی:مابین عالی و سافل متوسطات است؛خواه این عالی و سافل جنس عالی و جنس سافل باشند،و در این صورت میان ایشان اجناس متوسط خواهند بود؛و خواه نوع عالی و نوع سافل باشند،و در این صورت میان ایشان انواع متوسط خواهند بود.