فراتر از عرفان : خداشناسی فلسفی و عرفانی از نگاه وحی و عرفان صفحه 318

مراتب وجود به استثناء عالیترین مرتبه آن که دارای کمال نامتناهی و بی نیازی و استقلال مطلق می باشد عین ربط و وابستگی است و اگر آن مرتبه اعلی تحقق نمی داشت سایر مراتب هم تحقق نمی یافت زیرا لازمه فرض تحقق سایر مراتب بدون تحقق عالیترین مرتبه وجود این است که مراتب مزبور مستقل و بی نیاز از آن باشند در حالی که حیثیت وجودی آنها عین ربط و فقر و نیازمندی است.(1)

گوییم:

با این تقریر، دیگر اصالت وجود" تمام برهان شما _ که البته انکار خدا و اثبات وجوب ذاتی خود عالم است _ شد نه مقدمه آن! چنان که"اصول فلسفه و روش رئالیسم" می نویسد:

وقتی که ثابت شد اصالت از آن وجود است و ثابت شد که حق تعالی وجود محض و واقعیت محض است و عدم و ماهیت در او راه ندارد و ثابت شد که کمال مساوی وجود است و عدم و ماهیت منشا نقص می باشند پس ذات حق کمال واقعی را دارا است زیرا کمال واقعی آنست که به وجود و واقعیت برگردد و از احکام و لوازم وجود و واقعیت بوده باشد و چون ذات حق وجود محض است پس کمال محض است.(2)

آموزش فلسفه" می افزاید:

بدیهی است که این برهان فرع بر اصالت وجود است.(3)

باز هم گوییم:

بیان شما تمام اصالت وجود است و اصلا اصل و فرعی در کار نیست.

1- . مصباح یزدی، محمد تقی، آموزش فلسفه، 2 / 342.
2- . مطهری، مرتضی، اصول فلسفه و روش رئالیسم، حاشیه، 5 / 137.
3- . مطهری، مرتضی، اصول فلسفه و روش رئالیسم، حاشیه، 5 / 137.