فراتر از عرفان : خداشناسی فلسفی و عرفانی از نگاه وحی و عرفان صفحه 374

"صفات فعل" و به معنای "ایجاد" و تکوین الهی است، نه علم و رضای او به آنچه ذات او آن را اقتضا می کند.

فلسفه می گوید:

إنّ الأثر لیس شیئاً علی حیاله بل هو ظهور مبدئه.(1)

اثر، چیزی در مقابلِ آن نیست، بلکه ظهور مبدء خود است.

الفیض الأقدس ظهور الذات بکسوه الأسماء والصفات ولوازمها من الأعیان الثابتات وهو الرحمه الصفتیّه، وهو فی اصطلاح العرفاء غیر الفیض المقدّس لأنّه ظهوره فی مجالی الماهیّات الإمکانیّه فی مقام الفعل، ولهذا یسمّی الرحمه الفعلیّه، فذلک هو التجلّی الصفاتیّ وهذا هو التجلّی الأفعالیّ.(2)

فیض اقدس، ظهور و نمایان شدن ذات خداوند در لباس اسماء و صفات و اعیان ثابته که از لوازم ذات خداوند میباشد.

فیض اقدس همان رحمت صفتیه است که در اصطلاح عرفا غیر از فیض مقدس میباشد چرا که فیض مقدس نمایان شدن ذات خداوند درصورتهای ممکنات و مخلوقات در مقام فعل است. و به همین جهت آن را رحمت فعلیه مینامند. بنابر این آن یک، نمایان شدن صفاتی خداوند، و این یکی نمایان شدن افعالی ذات باری است.

المراد من المبدء البسیط أنّ حقیقته التی بها یتجوهر ذاته هی بعینها کونه مبدء لغیره.(3)

منظور ما از مبدأ بسیط این است که حقیقت جوهری ذات آن عینا همان مبدئیت وجودی او نسبت به غیر وی میباشد. [مانند دریایی که حقیقت ذات آن همان حصه ها و امواج و ظهورات آب به صورتهای

1- . ملا هادی سبزواری، حاشیه اسفار، 2/299.
2- . سبزواری، ملا هادی، حاشیه اسفار، 2/318.
3- . اسفار، 2/204