- اشاره 1
- مقدمه 1
- بخش اول: شناخت بهترین 1
- معنای کمال، و شناخت برترین لذت و سرور 2
- تجلی اوج هدایت در رساترین کلام 4
- چرا اراده و اختیار؟! 6
- چرا عبادت و بندگی؟! 10
- چرا عبادت و بندگی؟! 11
- دنیا برتر است یا بهشت؟ 15
- چرا رنج و بلا و گرفتاری؟! 28
- اشاره 31
- بخش دوم: پاسخ گوی مهربان 31
- نگرانی و تشویش چرا؟! 38
- اشاره 47
- بخش سوم: کدام مهربان تر است و حکیم تر؟ 47
- عافیت بخواه نه بلا 57
- تو همانی که می خواهم! 59
- این گونه حل می شود 60
- راه را گم نکنیم 65
- بندگی شیاطین و انجام امور شگفت 66
- وقتی امام معصوم را کنار می زنند 70
- بخش چهارم: چرا همه را یکسان نیافریدند 73
- اشاره 73
- لطف است نه عدل 74
- روز قیامت معلوم خواهد شد 77
- عمل ناقص و ثواب کامل 80
- اشاره 85
- 1 . با اینکه معلوم بود چه خواهم کرد چرا مرا آفریدند؟ 85
- 3 . چرا مرا به سجود بر آدم امر کردند؟ 88
- 4 . چرا مرا لعنت کرده، از بهشت راندند؟ 88
- 5 . چرا مرا به بهشت راه دادند؟! 90
- 6 . چرا مرا بر فرزندان آدم مسلط کردند؟! 91
- 7 . چرا وقتی که مهلت خواستم مهلتم دادند؟! 92
- بخش ششم: آخرت نه دنیا 94
وإن الملائکه لخدامنا وخدام محبینا یا علی.(1)
ای علی، همانا فرشتگان خدمت گزاران ما و دوستان مایند.
در بین تمامی مخلوقات، فضیلت و برتری بر دیگران از آن گروهی است که در میدان عمل و انتخاب خوبی ها در مقابل بدی ها وارد شده، و به مقام محبت خیر مطلق _ خداوند و چهارده معصوم پاک علیهم السلام _ نایل شده باشند، و البته ورود در این میدان به بهترین صورت آن به انسان عطا گردیده است.
... از امام صادق علیه السلام پرسیدم آیا ملائک برترند یا فرزندان آدم؟ فرمودند:
امیرالمؤمنین علیه السلام فرمودند: همانا خداوند عزوجل در وجود ملائکه عقل بدون میل و شهوت قرار داد، و در حیوانات میل و شهوت بدون عقل، اما در فرزندان آدم هر دو را قرار داد، پس هر کس عقلش بر شهوتش غالب آید از ملائکه برتر است، و هر کس که شهوتش بر عقلش غالب گردد از حیوانات پست تر خواهد بود.(2)
امام صادق علیه السلام می فرمایند:
گروهی از ملائکه بر بنی آدم خورده گرفتند که چرا به لذت ها و خواسته های نفسانی _ منظورم لذت های حلال است نه امور حرام _ می پردازند [فرمودند:] پس خداوند متعال در مقابل سرزنش ملائکه نسبت به آدمیان به دفاع از آنان برآمد [فرمودند:] پس خداوند لذت ها و شهوات را در درون آن فرشتگان انداخت تا دیگر مؤمنین را سرزنش نکنند [فرمودند:] پس هنگامی که ملائکه آن خواهش ها و خواسته ها را در خود یافتند به درگاه الهی فریاد برآوردند و گفتند: پروردگار ما، ببخش، ببخش، ما را همان گونه گردان که بدون اختیار چنان خلقمان کرده بودی که ما می ترسیم در امری ناشایسته و دشوار افتیم. [فرمودند:] در این هنگام خداوند آن را از درون ایشان برداشت.
[فرمودند:] پس چون روز قیامت شود و اهل بهشت در بهشت جای گیرند همان ملائکه اجازه می گیرند که نزد اهل بهشت روند و چون به آنان اجازه داده می شود نزد ایشان رفته سلام می کنند و می گویند: سلام بر شما باد به آن صبر و خویشتن داری که در دنیا در مقابل لذت ها و خواسته های حلال نشان دادید.(3)
1- . علل الشرایع، 5؛ عیون الاخبار، 1 / 262؛ کمال الدین، 1 / 254؛ بحارالانوار، 18 / 345.
2- . ... سألت أبی عبد اللّه جعفر بن محمد الصادق علیهماالسلام فقلت: الملائکه أفضل أم بنو آدم؟ فقال: قال أمیر الموءمنین علی بن أبی طالب علیهماالسلام : إن اللّه عز وجل رکب فی الملائکه عقلا بلا شهوه، ورکب فی البهائم شهوه بلا عقل، ورکب فی بنی آدم کلیهما فمن غلب عقله شهوبه فهو خیر من الملائکه، ومن غلبت شهوته عقله فهو شر من البهائم. (علل الشرائع، 1 / 4؛ بحارالانوار 57 / 399؛ وسائل الشیعه، 15 / 209).
3- . إن طائفه من الملائکه عابوا ولد آدم فی اللذات والشهوات أعنی الحلال لیس الحرام _ قال: _ فأنف اللّه للموءمنین من ولد آدم من تعییر الملائکه لهم، قال: فألقی اللّه فی همه أولئک الملائکه اللذات والشهوات کی لا یعیبوا الموءمنین. قال: فلما أحسوا ذلک من همهم عجوا إلی اللّه من ذلک فقالوا: ربنا عفوک، عفوک، ردنا إلی ما خلقنا له وأجبرتنا علیه فإنا نخاف أن نصیر فی أمر مریج. قال: فنزع اللّه ذلک من هممهم. قال: فإذا کان یوم القیامه وصار أهل الجنه فی الجنه، استأذن أولئک الملائکه علی أهل الجنه فیوءذن لهم فیدخلون علیهم فیسلمون علیهم ویقولون لهم: «سلام علیکم بما صبرتم» فی الدنیا عن اللذات والشهوات الحلال. (بحارالانوار، 8 / 141 از تفسیر عیاشی قدس سره ).