تاملی در نظریه اصالت وجود و وحدت وجود صفحه 102

از آن در حقیقت جهل به توحید واقعی و نبوت و معاد و سایر عقائد است بلکه در حقیقت جهل به دین محسوب می شود .

2 _ مسائلی که معرفت آن کمال مکلّف است و آگاهی نداشتن از آن ضرری به ایمان او نمی زند و یا در آن درجه بالای از اهمیت نمی باشد .

با حفظ این مقدمه می گوئیم :

قائلین به نظریه وحدت وجود معتقدند که حقیقت معرفت حق تعالی و توحید در جمیع معانی چه در ذات و چه در صفات و چه در افعال و بسیاری از معارف اعتقادی مانند حقیقت نبوّت و امامت و معاد متوقف بر فهم مبنای وحدت وجود است . چنانکه ملاّ صدرا می گوید :

« والحقّ انّ الجهل بمسأله الوجود للإنسان یوجب له الجهل بجمیع اصول المعارف والأرکان » .(1)

بنابراین اهل شرع اگر مبنای مذکور را درک و تصدیق کنند توحید حقیقی و سایر معارف اعتقادی را درک نموده و اعتقاد صحیح و مطابق با واقع پیدا می نمایند .

ولی اگر این نظریه را درک و تصدیق نکنند عقائد آنان باطل و جاهل به حقیقت توحید و سایر عقاید می باشند و در واقع دین را درک نکرده اند . و در توّهم به سر می بردند ، با این توصیف نظریه وحدت وجود از قبیل قسم اوّل می باشد . با توجّه به مطلب مذکور اگر بگوئیم ائمّه علیهم السلام به خاطر اختلاف سطح مخاطبین نظریه وحدت وجود را بیان نفرموده اند لازمه این سخن این است که امامان معصوم علیهم السلام توحید حقیقی و واقعی را به مردم ابلاغ نکرده اند و آنان را در انحراف رها کرده اند و این امر با مقام هدایتشان منافات خواهد داشت .

به عبارت دیگر : لازمه گفتار مذکور این است که اهل البیت علیهم السلام با توجّه به منصب امامت و هدایتشان و با شدّت اصراری که برای آشنایی مردم با حقیقت توحید صحیح