تاملی در نظریه اصالت وجود و وحدت وجود صفحه 103

و عقاید حقّه داشتند ، نظریه وحدت وجود که به زعم صوفیه اساس توحید است و انکار آن شرک است را به مردم بیان نفرموده اند و این امر عقلاً و نقلاً مردود است .

چطور می توان گفت در حدود هزار سال همه مؤمنین و علماءِ غیر صوفی در جهل و انحراف از حقیقت توحید و دین بوده اند ؟ ! و ملاّ صدرا این خلأ را پر کرد و بشر را هدایت به توحید واقعی نمود ؟ ! این بدان معناست که او توحید و سایر عقاید را به بشریت معرّفی کرد نه پیامبر و امامان معصوم علیهم السلام ! .

بله اگر از نظر صوفیه معرفت به وحدت وجود کمال برای مکلّفین بود _ قسم دوم _ سکوت ائمه علیهم السلام از آن به خاطر اختلاف سطح مخاطبین صحیح بود . افزون بر این ، اقتضاءِ اختلاف سطح مخاطبین و عدم فهم بعضی از مردم ، این است که ائمه علیهم السلام از بیان وحدت وجود سکوت نمایند نه اینکه خلاف آن را به طور مکرّر و به نحو وفور ، به صراحت و ظهور به مردم ابلاغ کنند زیرا وقتی به روایات مراجعه می نمائیم طوائف مختلفی از آنها دلالت بر تباین خالق تعالی با مخلوق دارد که در حقیقت ابطال نظریه وحدت وجود است و قاعده تباین در روایات مختلف چه ادعیه و خطب و زیارات و چه بیانات معصومین علیهم السلام برای اصحاب و شاگردان ، وارد شده است _ در مباحث آتی روایات آن را ذکر خواهیم نمود _ .

از آنچه بیان شد این شبهه نیز مندفع است که گفته شود ممکن است روایاتی در بین بوده که محدّثین به جهت مخالفت آن با عقائد خود نقل نکرده اند و مثلاً آنها را کفر می پنداشتند و از ذکر آنها صرف نظر کرده اند .

وجه بطلان شبهه مذکور این است که مسأله وحدت وجود با آن اهمیت فراوانی که صوفیه برای آن قائلند که تمام ابواب توحیدی را متوقف بر آن می کنند و نبوّت و امامت و معاد را بدون آن صحیح نمی دانند ، هیچ گاه پنهان نمی ماند و اگر از نظر امامان معصوم نیز وحدت وجود صحیح می بود ، باید روایاتی در حدّ وفور از آنان صادر می گشت به طوری که دیگر کسی نتواند آن را کتمان کند یعنی تناسب اهمیّت زیاد مبنای وحدت وجود از نظر صوفیه اقتضاء می کند که معصومین علیهم السلام آن را با بیانات مکرّر