تاملی در نظریه اصالت وجود و وحدت وجود صفحه 11

آن اصیل اند یا نه ، بلکه بحث بر سر واقعیتی است که هر کدام از این مفاهیم از آن حکایت می کند .

به سخن دیگر ، مراد از ماهیّت محکیّ یا معنای ماهیت است ، نه مفهوم آن . مفهوم ، ابزار بحث است ، خودش محلّ بحث نیست .

چنانکه مقصود از وجود نیز معنا و محکیِّ وجود و به تعبیر ملاّصدرا _ حقیقت وجود _ است نه مفهوم آن .(1)

مقدّمه هفتم : عدم حجیت مکاشفات

اشاره

در مباحث آینده ذکر خواهیم کرد که قائلین به اصالت وجود و وحدت وجود معتقدند رسیدن به حقیقت وجود و کنه آن ، تنها به وسیله کشف و شهود میّسر است . و طالب توسط علم حضوری قادر است به درون این نظریه راه یابد . بنابراین ناچاریم اندکی درباره عدم حجیت کشف و شهود سخن بگوئیم .

کشف و شهود را قیصری این گونه تعریف می کند :

« اعلم أنّ الکشف لغه رفع الحجاب یقال : کشفت المرأه وجهها أی رفعت نقابها واصطلاحا هو الاطّلاع علی وراء الحجاب من المعانی الغیبیه والأمور الحقیقیه وجودا وشهودا » .(2)

تردیدی نیست که اگر سالک نفس معلوم را شهود نماید حجّت است و تمام بحث در این است که آیا مکاشفات صوفیه وصول به نفس معلوم است یا خیر ؟

أکابر صوفیه در آثارشان آفاتی را برای کشف شمرده اند که دلالت دارد بر اینکه در بعضی از اوقات سالک دچار خطاء می شود و در خلاف واقع قرار می گیرد و لذا حجیت کشف غیر معصوم مخدوش می گردد .