تاملی در نظریه اصالت وجود و وحدت وجود صفحه 168

ثانیاً : حمل کلمه « آیه » بر معنای مذکور صحیح نمی باشد زیرا « آیه » در لغت و در نزد عقلاء به معنای علامت و نشانه(1) است و این معنا اعمّ است از اینکه بین ذی الآیه و آیه سنخیت بر قرار باشد یا سنخیتی نباشد یعنی مواردی را می توان یافت که بین آیه و ذی الآیه مسانخت و مناسبت منتفی است .

مثلاً ساختمان علامت و نشانه داشتن مهندس و بنّاء است یا دود و خاکستر علامت آتش است یا سرخی چهره نشانه خجالت است یا زردی آن نشانه بیماری است .

و نیز در قرآن خدای متعال تابوت که امر اعجازی و محسوس بوده را علامت و نشانه ملک و سلطنت جناب طالوت که امری معقول است قرارداده در حالی که هیچ گونه سنخیتی بین آن دو نیست .

« إِنَّ آیَهَ مُلْکِهِ أَن یَأْتِیَکُمُ التَّابُوتُ فِیهِ سَکِینَهٌ مِن رَبِّکُمْ وَبَقِیَّهٌ مِمَّا تَرَکَ آلُ مُوسَی وَآلُ هَارُونَ تَحْمِلُهُ الْمَلاَئِکَهُ إِنَّ فِی ذَلِکَ لاَیَهً لَکُمْ إِن کُنْتُم مُؤْمِنِینَ » .(2)

و نیز می فرماید :

« وَمِنْ آیَاتِهِ مَنَامُکُم بِاللَّیْلِ وَالنَّهَارِ وَابْتِغَاؤُکُم مِن فَضْلِهِ إِنَّ فِی ذلِکَ لآیَاتٍ لِقَوْمٍ یَسْمَعُونَ » .(3)

خوابیدن انسان که حالت و عرضی از عوارض انسان است هیچ گونه سنخیتی با ذات حق تعالی ندارد ولی با این حال آیه و نشانه ای از پروردگار شمرده شده است .

و نیز شکی نیست که قرآن کریم کلام خدا و حادث « مسبوق به عدم » است در حالی که از آیات و نشانه های بزرگ الهی می باشد و روشن است که بین کلام « الفاظ و اصوات » با حقیقتی که قدیم و ازلی و مجرّد است هیچ گونه سنخیت و مماثلتی نیست .

حاصل آنکه تباین بین آیه و ذی الآیه هیچ گونه اشکالی ندارد چنانکه أدلّ دلیل

1- الآیه هی العلاّمه الظاهره . مفردات الراغب : 33 .
2- البقره : 248 .
3- الروم : 23 .