تاملی در نظریه اصالت وجود و وحدت وجود صفحه 200

2 _ عن الإمام الرضا علیه السلام : من زعم أنّ اللّه تعالی لم یزل مریدا شائیا فلیس بموحّد .(1)

3 _ عن بکیر بن أعین : قلت لأبی عبداللّه علیه السلام : علم اللّه ومشیته هما مختلفان أم متّفقان ؟ فقال : العلم لیس هو المشیّه ، ألاتری أنّک تقول سأفعل کذا ان شاء اللّه ولا تقول سأفعل کذا ان علم اللّه ، فقولک : ان شاء اللّه دلیل علی أنّه لم یشأ ، فإذا شاء ، کان الذی شاء کما شاء ، وعلم اللّه سابق للمشیه .(2)

چهارم : روایاتی که خلقت عالم را تدریجی توصیف می کند که این خود دلیل بر این است که پیدایش جهان بر اساس فرضیه علیّت فلسفی نبوده است زیرا بنابر علیّت ، معلول از علت تامه قابل انفکاک نیست پس حدوث عالم می بایست دفعی باشد نه تدریجی .

سأل المأمون أبا لحسن علی بن موسی الرضا علیه السلام عن قول اللّه عزّوجلّ « وَهُوَ الَّذِی خَلَقَ السَّماوَاتِ وَالأَرْضَ فِی سِتَّهِ أَیَّامٍ ... » فقال :

ان اللّه تبارک وتعالی خلق العرش والماء والملائکه قبل خلق السماوات والأرض وکانت الملائکه تستدلّ بأنفسها وبالعرش والماء علی اللّه عزّوجلّ ، ثمّ جعل عرشه علی الماء لیُظهر بذلک قدرته للملائکه فیعلموا أنّه علی کلّ شیء قدیر ... وکان قادرا علی أن یخلقها فی طرفه عین ، ولکنه عزّوجلّ خلقها فی ستّه أیّام لیظهر للملائکه ما یخلقه منها شیئا بعد شیء وتستدلّ بحدوث ما یحدث علی اللّه تعالی ذکره مرّه بعد مرّه .(3)

ثمرۀ سوّم : تحدید قدرت مطلقۀ حق تعالی

علّت فلسفی شمردن حق تعالی مستلزم این است هر معلولی که ممکن است از او

1- التوحید : 337 .
2- همان
3- التوحید : 320 .