تاملی در نظریه اصالت وجود و وحدت وجود صفحه 202

توضیح : بحث حدوث را در هفت مقام مطرح می نمائیم :

1 _ اقوال در مسأله .

2 _ معنای حدوث و قدم از نظر فلاسفه .

3 _ دلیل فلاسفه و ارزیابی آن .

4 _ نظر ملاّ صدرا در باب حدوث عالم .

5 _ آیات قرآن و حدوث عالم پس از عدم محض .

6 _ روایات حدوث عالم پس از عدم محض و بیان براهین عقلیه در آن .

7 _ روایات مورد استناد فلاسفه برای قدم زمانی .

1 _ اقوال در مسأله :

1 _ قول متکلمین . آنان معتقدند که عالم با تمام اجزاء آن نقطه آغاز و شروع داشته و مسبوق به عدم محض بوده است وسپس حقّ تعالی آن را ایجاد نموده .

2 _ قول مشهور فلاسفه که همان حدوث ذاتی و قدم زمانی است و توضیحش خواهد آمد .

3 _ قول ملاّ صدرا : حدوث بر اساس حرکت جوهری که آن را بیان خواهیم کرد .(1)

4 _ حدوث دهری که رأی میرداماد است .(2)

5 _ حدوث اسمی که دیدگاه سبزواری است .(3)

نظریۀ حدوث دهری سلسله طولیه عوالم را ازلی می شمارد و ما با ادلّه عقلی و نقلی اثبات خواهیم کرد که ما سوی اللّه مسبوق به عدم می باشند بنابراین جایگاهی برای نظریه مذکور باقی نخواهد ماند .(4)

1- اسفار : 5 ، 194 ، ج 7 ، 282 _ 331 .
2- قبسات : 7 .
3- شرح منظومه : 2 ، 294 .
4- توضیح نظریه حدوث دهری در کتاب حکمت نامه الهی ج 1 ، 31 و 32 مذکور است .