تاملی در نظریه اصالت وجود و وحدت وجود صفحه 246

ملاّ صدرا در ذیل آیه شریفه ( وهو القاهر فوق عباده وعنت الوجوه للحیّ القیوم ) می گ_وی_د :

( ولیس للمعلول المقهور علیه أن یحیط بعلمه العلّه له والقاهر علیه ، وإلاّ لانقلب المعلول علّه والمقهور قاهرا وهو محال ( ویحذرکم اللّه نفسه واللّه رؤف بالعباد ) ولهذا ورد النهی عن التفکر فی ذات اللّه لقوله صلی الله علیه و آله « تفکّروا فی آلاء اللّه ولا تتفکّروا فی ذات اللّه » ) .(1)

ثمرۀ یازدهم : سریان نقصان مخلوق در خالق تعالی

قائلین نظریۀ تشکیک در وجود می گویند هر علّتی دارای کمالات معلول خویش به نحو أتّم و اکمل می باشد و در مورد خالق تعالی نیز همین گونه است . یعنی تمام کمالات مخلوق خود را به نحو أعلی و اشرف دارا می باشد .

علامه طباطبائی می گوید :

« إنّ الواجب بالذات علّه تامّه ینتهی إلیه کلّ موجود ممکن بلا واسطه أو بواسطه أو وسائط بمعنی انّ الحقیقه الواجبیه هی العلّه بعینها وتحققّ أیضا انّ کلّ کمال وجودی فی المعلول فعلّته فی مقام علّیته واجده له بنحو أعلی وأشرف » .(2)

استاد مصباح یزدی می نویسد :

« نظریه صدرالمتألهین این است که چون وجود خدای متعال در عین وحدت وبساطت واجد همه کمالات مخلوقات می باشد ، علم به ذات خودش عین علم به آنها خواهد بود » .(3)

1- اسرار الآیات : 23 _ 24 .
2- نهایه الحکمه : 347 .
3- آموزش فلسفه : 2 ، 386 .