تاملی در نظریه اصالت وجود و وحدت وجود صفحه 30

ماهیت را امر واقعی محاسبه کند دیگر صحیح نیست که قائل به نظریه اصالت وجود و اعتباریت ماهیت گردد زیرا او چاره ای نداری جز آنکه یا ملتزم به تأصل ماهیت شود یا قائل به اصالت هر دو _ عینیت وجود و ماهیت _ گردد .

و مهمّ تر آنکه این شخص دیگر نمی تواند نظریه وحدت شخصی وجود را بپذیرد چون با حقیقی و واقعی شمردن ماهیات ، تکثرات امکانی را واقعی قلمداد کرده و دیگر هیچ گونه وحدتی بین واجب _ بسیط _ و ممکن _ متکثّر _ معقول نمی باشد بنابراین جایگاهی برای نظر یه وحدت شخصی وجود باقی نمی ماند .

البّته هدف ما از مطالب مذکور اثبات نظریه أصالت ماهیّت نیست بلکه إبطال گفتار کسانی است که مدّعی اند نظریه أصالت وجود در نزد اساطین فلسفه امری مسلّم بوده است .

در بحث قاعده تباین بین خالق تعالی و مخلوق اثبات خواهیم کرد که ذات حق تعالی تخصّصا از ممکنات خارج است و ذاتا و صفهً مباین با مخلوقات است بنابراین هر مبنایی در ممکنات داشته باشیم در باب معرفه اللّه بی تأثیر است یعنی چه قائل به

أصالت وجود ، و چه قائل به أصالت ماهیّت باشیم ربطی به خالق تعالی ندارد چون موضوع بحث در مسأله أصالت ماهیّت یا وجود ، ممکنات است و حقّ تعالی از آن خارج است .

نظریۀ أصالت وجود

اشاره

گروهی وجود را متحقق بالذات یا دارای عینیت خارجیه و یا منشأ آثار می دانند _ معانی مذکور در مقدمه دوم ذکر شد _ و ماهیات را امور اعتباری و انتزاعی می شمارند نظریه مذکور رأی ملاّ صدرا است که کلمات او را در این زمینه نقل می کنیم قبل از بیان آن ، دو مقدمه را باید یادآور شویم :

اوّل : نظریه اصالت وجود مبتنی بر اشتراک معنوی مفهوم وجوداست یعنی وجود