تاملی در نظریه اصالت وجود و وحدت وجود صفحه 31

مفهوم عام و گسترده ای دارد که بر همه موارد صدق دارد و مشترک لفظی نیست که دارای مفاهیم متعدّده باشد .(1)

دوّم : ملاّ صدرا به مناسبت های مختلف ماهیت را تعریف می کند او ماهیت را امری اعتباری و انتزاعی معرفی می نماید :

1 _ « فانّ ماهیّه کلّ شیء هی حکایه عقلیه عنه وشبح ذهنی لرؤیته فی الخارج وظلّ له » .(2)

2 _ « الوجود هو الأصل فی الموجودیه والماهیه منتزعه منه » .(3)

3 _ « فکما أنّ العکس یوجد بوجود ذی العکس و یتقدّر بتقدّره ویتشکل بتشکله ویتکیّف بتکیّفه ویتحرّک بتحرّک ویسکن بسکونه وهکذا فی جمیع الصفات التی تتعلّق بها الرؤیه کل ذلک علی طریق الحکایه والتخیّل لا علی طریق الأصاله والاتّصاف بشیء منها بالحقیقه ، فکذلک حال الماهیه بالقیاس إلی الوجود ، فانّ الماهیه نفسها خیال الوجود و عکسه الذی یظهر منه فی المدارک العقلیه والحسیّه » .(4)

4 _ « الماهیات إنّما تنتزع من أنحاء الوجودات وتنشأ منها ، لا تأصّل لها فی الثبوت ، بل ینتزعها العقل من الوجود ثمّ یصفها به ویحمله علیها » .(5)

بنابراین ماهیت ما بازاء خارجی ندارد وامر حقیقی و واقعی نیست ، خیالی از وجود است .

او معتقد است که هر چه غیر از وجوداست ماهیت می باشد و امر اعتباری است و اساسا اعتقادی به واقعیتی غیر از وجود ندارد .

1- مجموعه آثار : 9 ، 42 ، تعلیقه علی نهایه الحکمه : 17 .
2- اسفار : 2 ، 236 .
3- همان : 3 ، 373 .
4- همان : 1 ، 198 .
5- همان : 2 ، 298 .