تاملی در نظریه اصالت وجود و وحدت وجود صفحه 354

مراجعه روایات معصومین علیهم السلام کرده است که در کتاب ( بحوث هامّه فی المناهج التوحیدیه ) آن را نقل کردیم(1) و جواب شبهات در این مسأله را ذکر نمودیم .

افزون بر این قرآن کریم خویش را دارای آیات متشابه معرفی می نماید(2) کما اینکه روایتی از امیرالمؤمنین علیه السلام آن را « حمّال ذو وجوه »(3) توصیف می نماید .

به همین جهت مراجعه به روایات اهل البیت علیهم السلام برای رفع ابهام و اجمال از آیات ، لازم و ضروری است .

این امر مهم مورد قبول ملاّ صدرا نیز می باشد ، می گوید کسی که به نقل و سماع مراجعه نکند و آیات را بدون روایت تفسیر نماید داخل در زمره ( من فسّر القرآن برأیه ) می گردد .

می گوید :

« امّا النهی الوارد فی ذلک الحدیث فیحمل علی أحد وجهین : ...

أن یتسارع إلی تفسیر القرآن بمجرّد العربیه من غیر استظهار بالسماع والنقل فیما یتعلّق بغرائبه وما فیه من الألفاظ المبهمه ... فالنقل والسماع لابدّ له فی ظاهر التفسیر اوّلاً لیتّقی مواضع الغلط والاشتباه فمن لم یحکم ظاهر التفسیر وبادر إلی استنباط المعانی بمجرّد فهم العربیّه کثر غلطه ودخل فی زمره من فسّر القرآن بالرأی » .(4)_(5)

1- روایات تفسیری در صورتی که صحیح السند یا متواتر باشند حجّتند و آثاری بر آنها مترتب می شود که در کتاب فوق الذکر بیان نموده ایم و امّا اگر روایت تفسیری ضعیف السند باشد از راه قرائن داخلیه یا خارجیه برای مفسّر اطمینان به صدور می آورد مانند اینکه روایت در ذیل آیه بیان واقعیّت عینی می کند . و گاهی روایت موجب التفات به نکته ای درباره ظهور آیه می شود که بدون توجه به روایت ممکن است از آن غافل باشیم و از تمسک به آن ظهور باز مانیم ، و گاهی روایت مبرهن به برهان عقلی است و یا اینکه روایت معنائی را بیان می کند که آن معنا در روایات فراوانی بیان شده یعنی به جهت توافق آن با مضامین روایات دیگر اطمینان به صدور یا حجیّت حاصل می شود ، بنابراین اگر این گونه قرائن در روایت احراز شود ، ضعف سند ، مانع برای تمسّک به آن نیست .
2- « مِنْهُ آیَاتٌ مُحْکَمَاتٌ هُنَّ أُمُّ الْکِتَابِ وَأُخَرَ مُتَشَابِهاتٌ » . آل عمران : 7 .
3- نهج البلاغه : وصیه له علیه السلام لعبداللّه بن عباس : 77 .
4- مفاتیح الغیب : 72 .
5- در موضعی دیگر می گوید : « قد علم أنّ فهم رموز القرآن وأغواره وأسراره مما لا یمکن حصوله بدقّه الفکر وکثره البحث والنظر إلاّ بسلوک مسلک الأصفیاء ... والمراجعه إلی اهل بیت الولایه واقتباس انوار الحکمه من مشکاه النبوّه ومنبع آثار الأنبیاء الکاملین والأولیاء المعصومین سلام اللّه علیهم اجمعین » . سه رسائل فلسفی : 271 .