تاملی در نظریه اصالت وجود و وحدت وجود صفحه 355

امر دوم : توجّه به سیاق آیات .

« مقصود از قرینه بودن سیاق جمله ها آن است که یک جمله از قرآن کریم ، قرینه برای جمله ای دیگر در همان آیه قرارگیرد و در تعیین مقصود از جمله دیگر مؤثر واقع شود » .(1)

« تحقق سیاق آیات منوط به دو شرط می باشد 1 _ ارتباط صدوری یا پیوستگی در نزول . 2 _ ارتباط موضوعی .

شرط اول : بدین معناست که آیا این آیه یا این جمله با آیه ها و جمله های پیشین و پسین نازل شده و پیوستگی در نزول دارند ، مفسّر به سیاقی که از تتابع جمله ها و آیات به نظر می آید ، ترتیب اثر دهد و با توجّه به سیاق جمله ها و آیات و قرینه بودن

آن ، آیات کریمه را تفسیر کند و اگر ارتباط صدوری و پیوستگی در نزول ندارند ، برای فهم آیات بر سیاق تکیه نشود .(2)

شرط دوم : ملاک قرینه بودن سیاق ، معقول نبودن صدور جمله های ناهمگون و نا متناسب از گوینده دانا در مجلس واحد است و این ملاک تنها در جمله هایی محقق است که همه آنها درباره موضوع واحد و برای افاده مطلب واحدی باشند . بنابراین ، اگر یک یا چند جمله معترضه بین جمله های دیگر قرارگیرد ، نمی توان به لحاظ سیاق ، در معنای ظاهر جمله های معترضه تصرّف کرده و آنها را بر معنایی متناسب با جمله های قبل و بعد حمل نمود » .(3)

امر سوّم : التفات به شأن نزول یا سبب نزول آیات .

« توجّه به خصوص واقعه یا حادثه یا مسأله ای که در زمان نزول آیات رخ داده یا

1- روش شناسی تفسیر قرآن : 127 . پژوهشکده حوزه و دانشگاه .
2- همان : 129 .
3- همان : 136 .