تاملی در نظریه اصالت وجود و وحدت وجود صفحه 376

از او منتفی می گردد چون اوصاف مذکور از خواص اجسام و امور مادّی می باشند نتیجه این امر ، اثبات سلطنت و علم حق تعالی بر همه مخلوقات است به طوری که علم و قدرت او نسبت به همه مخلوقات یکسان است .

این گونه نیست که حق تعالی به یکی نزدیک و به دیگری دور باشد تا نتیجتا علم و قدرتش نسبت به هر یک از مخلوقات متفاوت گردد . چون نزدیکی او به یک مکان مستلزم نبودنش در مکان دیگر است که عدم اطلاع و تسلط او از آن مکان دیگر را در پی خواهد داشت .

پس فقره « داخل فی الأشیاء لا کشیء داخل فی شیء » اثبات علم و قدرت خداوند بر اشیاء را می کند و نفی تشبیه آن به اشیاء ممکنه می نماید « چون علم و قدرت انسان بر شی ء مستلزم دخول او در آن شی ء می باشد » .

و فقره « خارج من الأشیاء لا کشیء خارج من شیء » اثبات بینونت و مباینت خداوند با اشیاء را می کند و نفی تشبیه آن به اشیاء ممکنه می نماید « چون بینونت انسان با اشیاء مستلزم جدائی و فاصله مکانی با آنها می باشد که این امر درباره حق تعالی ممتنع است » .

پس روایت محل بحث هرگز دلالت بر نظریه وحدت وجود نمی کند .

ثالثاً : جمله ( داخل فی الأشیاء لا کشیء داخل فی شیء ) حاکی از اثنینیت وتغایر بین خالق تعالی ومخلوق می باشد و هیچ گونه دلالتی بر عینیت و وحدت شخصی وجود ندارد زیرا دخول فرع بر داخل و مدخول که دالّ بر دوئیت است ، می باشد .

روایت دوّم : عن أبی جعفر علیه السلام قال : لمّا أُسری بالنبی صلی الله علیه و آله قال : یا ربّ ما حال المؤمن عندک ؟ قال : إنّه لیتقرّب إلیّ بالنافله حتّی أحبّه فإذا أحببته کنت إذا سمعه الذی یسمع به ، وبصره الذی یبصر به ، ولسانه الذی ینطق به ، ویده التی یبطش بها ان دعانی أجبته وان سألنی أعطیته .(1)