تاملی در نظریه اصالت وجود و وحدت وجود صفحه 382

اینکه چه چیزی در خارج اصیل است نمی باشد . بلکه در حال مناجات با پروردگار عرض می کند : ای کسی که مرا به خودش هدایت کرد و حقیقت هستی ، مرا به او دلالت نمود و مرا از حیرت به معرفتش رسانید .

حال مراد از اینکه « حقیقت هستی ، مرا به او دلالت کرد » چیست ؟ اگر به سایر روایات مراجعه شود مقصود آن روشن می گردد :

عن امیرالمؤمنین علیه السلام :

لم یحجبها عن واجب معرفته فهو الذی تشهد له أعلام الوجود علی اقرار قلب ذی الجحود .(1)

« او کسی است که نشانه های هستی ( واقعیات خارجی ) گواهی می دهد برای او بر دل انکار کننده » . پس آثار و نشانه های واضحه دلالت بر خالق تعالی دارند که در آیات

و روایات فراوان بر این امر تصریح شده :

عن النبی صلی الله علیه و آله :

الذی لا یعرفه أحدٌ إلاّ بالآیات الواضحات والدلالات البیّنات والعلامات الظاهرات من عجائب الخلق من النار والنور والظلمات والسحاب المتطابقات ...(2)

حاصل آنکه مصنوعات و آثار روشنی که به وضوح مشاهده می شود که دارای حقیقت و واقعیّت می باشند دلیل بر خالقی عالم و قادر و حکیم است و این معنایی است که موافق با ظهور روایتِ مورد بحث است و مؤیَّد به آیات و روایات فراوانی می باشد .

نکته ای که در پایان این بحث لازم به ذکر است این است که هرگاه در روایات ، کلمه وجود و موجود مشاهده شود اگر بخواهیم آن را دلیل بر نظریه اصالت وجود یا وحدت وجود تلقّی کنیم مانند این است که قائلین اصالت ماهیت هم هرگاه کلماتی از