تاملی در نظریه اصالت وجود و وحدت وجود صفحه 39

لازمه اش این است که تصویری که از نظریه اصالت وجود ارائه شده و ادلّه ای که برای آن اقامه شده ما را به حقیقت وجود و مصداق آن رهنمون نکند زیرا وجودی که اصالتِ آن به برهان اثبات می شود ، مفهوم وجود است نه مصداقِ آن ، چون نتیجه ای که از برهان به دست می آید از سنخ علم حصولی است نه علم حضوری و معلوم به علم حصولی از عالم مفاهیم است نه مصادیق . در حالیکه قائلین اصالت وجود مدّعی هستند آنچه در خارج یافت می شود حقیقت وجود است و در مقدمات بحث نیز گذشت که نزاع در این مسأله بر سر مصداق است نه مفهوم .

پس نتیجه ای که از ادله اصالت وجود و تصویر آن به دست می آید از سنخ مفاهیم ذهنی است و آن مطلبی که قائل اصالت وجود در پی آن است ، اثبات این است که امور خارجیه مصداق وجود هستند ، پس ما قُصد _ مصداق وجود _ لم یثبت ، وما ثبت _ مفهوم وجود _ لم یقصد .

به عبارتی دیگر : آن نتیجه ای که از ادلّه اصالت وجود حاصل می شود این است که :

« الوجود أصیل _ متحقق بالذات _ » و روشن است که این نتیجه از سنخ معلومات حصولیه است و در ذهن حاصل می شود در حالیکه از ملاّ صدرا نقل کردیم که مفهوم وجود ابدا حکایتی از خارج و مصداق وجود ندارد در این صورت نتیجه ای که از ادلّه اصالت وجود و تصویر آن حاصل می شود نمی تواند مدعای ملاّ صدرا که قائل به تأصّل حقیقت وجود در خارج است را اثبات کند .

به دیگر سخن ، او می گوید :

حقّ القول فیه ( أی الوجود ) أن یقال أنّه من الهویات العینیه التی لا یحاذیها أمر ذهنی ولا یمکن الإشاره إلیها إلاّ بصریح العرفان الشهودی.(1)

هنگامی که هیچ مفهومی ، حاکی از حقیقت وجود نیست پس اقامه برهان برای تأصّل