تاملی در نظریه اصالت وجود و وحدت وجود صفحه 410

إذ الذات بهذا الاعتبار هو المطلق من غیر اعتبار شیء من التعیَّنات و وجوه التخصیصات ، فیکون مجرّدا عن سائر الاحکام والاسماء » .(1)

حاصل آنکه جهله صوفیه قائلند که خداوند متعال مصداق حقیقی و واقعی وجوداست و وجود واحد است و آن امر واحد به اطوار مختلفه در آمده پس هر آنچه موجود است _ العیاذ باللّه _ با تعیّنات و تحدیدات خداست بنابراین هر موجودی می تواند با تشخصاتش ادّعای الوهیت نماید . ولی مشایخ صوفیه می گویند : وجود مطلق _ العیاذ باللّه _ بدون قیودات و تحدیدات همان ذات حق تعالی است و با تحدیدات و تشخصات ظهورات و مجالی است .

می گ_وی_د :

« الوجود المطلق الذی هو اصل الموجودات المقیّده لا قید فیه ولا ظهور إلاّ فی ضمن وجود مقیّد وحقیقه المقیّد هو المطلق مع قید ، فحقیقه جمیع اجزاء الوجود وجود واحد ظاهر بسبب تعیناتها » .(2)

قیصری می نویسد :

« فإذا شهدناه ( أی الحقّ ) شهدنا نفوسنا : لأنّ ذواتنا عین ذاته لا مغایره بینهما إلاّ بالتعیّن والاطلاق أو شهدنا نفوسنا فیه لأنّه مرآه ذواتنا ، وإذا شهدنا أی الحق شهد نفسه أی ذاته التی تعیّنت وظهرت فی صورتنا أو شهد نفسه فینا لکوننا مرآه لذاته وصفاته » .(3)

« کلّ ما یطلق علیه اسم الغیر فهو من حیث الوجود والحقیقه عین الحقّ ، وان کان من حیث التقیّد والتعیّن مسمی بالغیر » .(4)

1- تمهید القواعد : 266 .
2- نقد النصوص : 68 .
3- شرح فصوص قیصری : 389 .
4- همان : 1099 .