تاملی در نظریه اصالت وجود و وحدت وجود صفحه 444

به حدود اشیاء مستحیل است زیرا که حدّ از خواص ممکنات است چرا که ممکن دارای مقدار و اندازه می باشد و هر چیزی که دارای حدّ باشد محتاج به حدّ زننده است و نیز نیازمند به حدودش می باشد که نیاز و حاجت در ذات مقدس خداوند راه ندارد .

پانزدهم: تصحیح و تسهیل عبادت همۀ اشیاء!

عفیفی در توضیح معنای عبادت بنابر قول وحدت شخصی وجود می گوید:

« فعلی الرغم من قوله بوحده الوجود وتصریحه بأنّ الحق والخلق حقیقه واحده لا تمایز بینهما إلّا فی وجوب الوجود الذی هو للحق خاصّه یعبد ابن عربی ذلک الحق ویعشقه ولکن العباده لها عنده معنی یختلف عما یفهم الناس منها عاده فی العرف الدینی . فالمعبود عنده هو الجوهر الأزلی القدیم المقوم لجمیع صور الوجود . والعابد هو الصوره المتقومه بهذا الجوهر . فکل صوره من الصور ناطقه بألوهیه الحقّ . وکل معبود من المعبودات وجه من وجوه . أیّا ما تولّوا فثمّ وجه الله ، وأیا ما تعبدوا فانکم لا تعبدون سواه . قال تعالی : «وَقَضَی رَبُّکَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِیَّاهُ » . یقول ابن عربی : حکم وقدر أزلاً انکم لا تعبدون غیر الله مهما تکن صور معبوداتکم. وأرقی انواع العباده وأحقّها بهذا الاسم فی نظره هو التحقق بالوحده الذاتیه بین العابد والمعبود أی التحقق ذوقاً بأنّک أنت هو وهو أنت ، أنت هو من حیث صورتک » .(1)

ابن عربی می نویسد:

« فانّ الله هو الوجود والموجود وهو المعبود فی کلّ معبود وفی کلّ شیء وهو وجود کلّ شیء وهو المقصود من کلّ شیء » .(2)