تاملی در نظریه اصالت وجود و وحدت وجود صفحه 453

نفسه - من حیث ظهور المرأه عنه - شاهده فی فاعل وإذا شاهده فی نفسه من غیر استحضار صوره ما تکون عنه کان شهوده فی منفعل عن الحقِّ بلا واسطه فشهوده للحقّ فی المرأه أتمّ وأکمل ».(1)

بعضی از معاصران می گوید:

« چون رجل محبّ مرأه است، وصلت را به غایت و صلت که در محبت است طلب کرده است و در نشئۀ عنصری وصلتی اعظم از نکاح نیست (نکاح به معنی لغوی آن که جماع است )... پس حق را در آن کسی ( یعنی در مرأه ) که عبد در او فانی شده بود مشاهده کند چه اینکه در واقع و نفس الأمر التذاد به حق است نه به غیر حق... پس شهود رجل، حق تعالی را در مرأه ( یعنی در حین مواقعه ) اتمّ و اکمل است. زیرا رجل، حق را در مرأه مشاهده می کنند».(2)

قیصری در داستان حضرت هارون و موسی علیهما السلام و گوساله پرستی بنی اسرائیل می نویسد:

« فانکار هارون عباده العجل من حیث کونه نبیاً حقّ إلّا أن تکون محمولاً علی أنّ موسی علیه السّلام، علم بالکشف انّه ذهل عن شهود الحق الظاهر فی صوره العجل ، فأراد أن ینبّهه علی ذلک » .(3)

هیجدهم: تغییر معنای توحید افعالی

از مجموع آیات و روایات استفاده می شود که خداوند متعال در خلق، رزق ، أمر ( تشریعی و تکوینی ) حکم، ربوبیّت ، مالکیت وسلطنت ، نفع و ضرر، عبادت ، هیچ شریکی ندارد.

« هَلْ مِنْ خَالِقٍ غَیْرُ اللَّهِ یَرْزُقُکُمْ مِنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ » (4)

1- فصوص الحکم: 217.
2- ممدّ الهمم : 607 - 608.
3- شرح فصوص (قیصری ): 1096.
4- الفاطر : 3.