تاملی در نظریه اصالت وجود و وحدت وجود صفحه 464

و دربارۀ علّت کسب اخلاق حمیده فرموده اند:

5- عن النبی صلّی الله علیه وآله : ما من شیء أثقل فی المیزان من حُسن الخلق .(1)
6- عنه صلّی الله علیه وآله : انّ احبّکم إلی وأقربکم منّی یوم القیامه مجلساً أحسنکم خلقاً و واشدّکم تواضعاً .(2)
7- عن امیرالمؤمنین علیه السّلام : حسّن خلقک یخفّف الله حسابک .(3)
8- عنه علیه السّلام : روّضوا انفسکم علی الأخلاق الحسنه فان العبد المسلم یبلغ بحسن خلقه درجه الصائم القائم .(4)

بیست و دوّم: عدمی شمردن شرور

قائلین نظریۀ وحدت وجود معتقدند وجود منحصر در حق تعالی است و وجود خیر محض است بنابراین آنچه در عالم بافت می شود می بایست خیر محض باشد ولی این نظریه به شروری که در عالم مشاهده می شود نقض می شود مانند بلایای طبیعی و بیماریها.

در جواب این اشکال به ناچار شرور را امور علمی معرّفی کرده اند . ملّاصدرا می گوید:

« قالت الحکماء انّ الشرٌ لا ذات له بل هو أمر عدمی » .(5)

تحقیق این است که شرور بر دو قسم است :

1- بعضی از شرور امور عدمی می باشند مانند کری و کوری یا ناقص الخلقه بودن .

2 - بعضی از شرور امور وجودیه اند مانند میکروب با ویروسی که باعث بیماری

1- وسائل الشیعه : 12، 152.
2- همان : 15، 378.
3- البحار: 68، 383.
4- همان: 10، 99.
5- اسفار : 7، 58.