تاملی در نظریه اصالت وجود و وحدت وجود صفحه 465

می گردد که دانشمندان با میکروسکوب آن را مشاهده می کنند و برای نابودی آن داروی مناسب تهیه می نمایند .

بله می توان شرور وجودی را به امور عدمی بازگرداند بگوئیم بیماری، عدم صحّت است ولی این در حقیقت بازی با الفاظ است زیرا در این صورت می توان هر امر وجودی را به امر عدمی بازگرداند مثلاً بگوئیم زید، عدم عمرو است ، که این گونه توجیهات واقع را که امر وجودی است تغییر نمی دهد.

حاصل آنکه قائل به نظریۀ وحدت وجود چاره ای ندارد جز آنکه شروری را که به وضوح وجودی بودن آن را می یابیم ، با توجیهات غیر وجیه به امور عدمی باز گرداند .

حال اگر بر فرض بپذیریم که شرور امور علمی هستند باز هم اشکال تنافی شرور با خیریّت وجود حلّ نمی شود چنانکه استاد مطهری می نویسد:

مسأله عدمی بودن شرور به تنهایی برای حلّ مشکل عدل الهی کافی نیست نتیجه ای که بالفعل از بحث گرفته می شود، فقط این است که هستی دو نوع نیست... سخن در دو گونگی اشیا نیست ، سخن در این است که خواه اشیاء دو گونه باشد یا یک گونه ، چرا نقص و کاستی و فنا و نیستی در نظام هستی راه یافته است ؟ چرا یکی کور، دیگری کر، و سوّمی ناقص الخلقه است ؟ عدمی بودن کوری و کری و سایر نقصان ها برای حلّ اشکال کافی نیست زیرا سئوال باقی است که چرا جای این عدم را وجود نگرفته است ؟ آیا این نوعی منع فیض نیست؟ و آیا منع فیض نوعی ظلم نیست ؟ (1)

اگر به قرآن و عترت علیهم السّلام مراجعه نمائیم علّت وجود شرور در عالم را خواهیم یافت و اصلاً نیازی نیست که شرور وجودی را به امور عدمی بازگردانیم تا مشاهدات و محسوسات انکار گردد.

نخست آنکه نباید در تشخیص خیر و شرّ دچار اشتباه شویم. کما اینکه در