تاملی در نظریه اصالت وجود و وحدت وجود صفحه 474

آنان از آیات و روایات متواتری که به وضوح دلالت بر تباین و عدم مشابهت بین خالق تعالی و مخلوق در جمیع جهات می کند، چشم پوشی می کنند و با توجیهات خلاف ظاهر و نصّ ارائه می دهند و سپس برای اثبات نظریه وحدت وجود متمسک به آیات و روایات مجمل و متشابه می شوند.

به عبارت دیگر : نظریه وحدت وجود موجب تعویض جایگاه محکمات با متشابهات می شود یعنی قائلین به این عقیده برای اثبات مدعای خود، تمسک به مجملات می نمایند و نصوص و ظواهر را حمل بر خلاف نصّ و ظاهر می نمایند - ما در کتاب «بحوث هامّه فی المناهج التوحیدیه » روش آنان در تمسک به متشابهات را مورد نقد و بررسی قراردادیم - این شیوه و مرام موجب تفسیر و تأویل آیات و روایات بر طبق پیش فرض های ذهنی می گردد.

عفیفی در توضیح کلام ابن عربی در ذیل آیه شریفه ««وَإِذَا جَاءَتْهُمْ آیَهٌ قَالُوا لَنْ نُؤْمِنَ حَتَّی نُؤْتَی مِثْلَ مَا أُوتِیَ رُسُلُ اللَّهِ اللَّهُ أَعْلَمُ حَیْثُ یَجْعَلُ رِسَالَتَهُ » می نویسد:

« وهذا التفسیر نصّ فی وحده الوجود لأنّه یجعل رسل الله صوراً أو مجالی لله ویجعل الله الذات المتجٌلیه فی هذه الصوره، وهو تفسیر بعید عن روح القرآن ، کما أنٌه بعید عن ذوق اللغه ولکنّه متمش تماماً مع منطق مذهب المؤلف (أی ابن عربی ) الذی یأخذ تفسیر الآیه علی هذا الوجه علی فکرته فی التشبیه » .(1)

بیست و پنجم: تاویل و تفاسیر ذوقی و استحسانی

مرحوم آیه الله خوئی(رحمه الله) : می نویسد:

« التفسیر هو ایضاح مراد الله تعالی من کتابه العزیز ، فلا یجوز الاعتماد فیه علی الظنون والاستحسان ، ولا علی شیء لم یثبت أنّه حجه من