تاملی در نظریه اصالت وجود و وحدت وجود صفحه 48

بنابراین نظریه اصالت وجود و اعتباریت ماهیات یعنی ، غیر واقعی دانستنِ ماهیات و این به معنای رها کردن ادراک بیِّن عقلی است که حجیّتش ذاتی است و تمسک کردن به کشفی است که حجیت ندارد زیرا چنانکه از ملاّ صدرا نقل کردیم وصول به نظریه اصالت وجود متوقف بر کشف و شهود می باشد .

امّا در نزد عقلاء و ارتکازاتشان ، ماهیت و چیستی اشیاء امری حقیقی و واقعی می باشد یعنی شناخت چیستی و چگونگی هر شیئی برای آنان نقش حیاتی و کلیدی دارد مثلاً اگر از پشت دیوار صدای غرّش شیر را بشنوند حکم می کنند که در آنجا شیر قرارگرفته نه وجودی که از آن أسدیت انتزاع می شود .

پس چیستی و ماهیت اشیاء در نزد آنان امر حقیقی است و با آن معامله واقعیت می کنند و با شناخت ماهیت اشیاء است که آثار بر آن مترتب می کنند .

تا جائی مسأله چیستی اشیاء برای عقلاء اهمیت دارد که آن را در بدو امر به اطفال آموزش می دهد که این شی ء آب است و آن شی ء آتش است و هر کدام چگونه خواصّی دارد . و نفس نار و ماء به ارتکاز معلّم و متعلّم ، واقعیت دارد ، این گونه نیست که در خارج وجود محدودی را ادراک کنند و مائیت و ناریّت را امر اعتباری محاسبه کنند .

و چنانکه در علم اصول اثبات شده که اگر ارتکاز عقلاء در منظر شارع مقدس باشد و ردعی ننماید یا اینکه آن را امضاء نماید آن بناء به طور قطع حجت می باشد .

و در هیچ آیه یا روایتی نمی یابیم که چیستی و ماهیت اشیاء امور اعتباری و غیر واقعی شمرده شوند بلکه همین نگاه عقلاء و برداشتِ آنان از دنیای اطرافشان همواره مورد امضاء و قبول شارع بوده است .

اما علوم طبیعی و تجربی در عصر جدید بر اساس شناختِ ماهیاتِ اشیاء بناء شده است . دانشمندان علوم طبیعی در واقعی بودنِ چیستی و ماهیت اشیاء تردیدی ندارند زیرا از درون و نهاد اشیاء ، آثار عینی فراوانی را بهره برداری می کنند و معقول نیست

که از امر اعتباری ، آثار واقعی پدیدار شود .

روشن است که از اهداف شیمیدانان و فیزیکدانان و زیست شناسان ، شناخت