تاملی در نظریه اصالت وجود و وحدت وجود صفحه 480

کاشانی می گوید:

« فلا تنکشف الحقیقه إلّا لمن عزل عقله بنور الحقّ، وجنّ بالجنون الالهی ».(1) به اندازه ای در نزد صوفیه مکاشفات اصل و مرجع است که استدلال به آیات و روایات و اقامۀ برهان عقلی موضوعیت ندارد بلکه تمسک به آنها ابزار و وسیله ای برای اثبات مکاشفات برای سایرین است.

قیصری می گوید:

« فعلوم الأولیاء والکمل غیر مکتسبه بالعقل ولا مستفاده من النقل بل مأخوذ من الله ، معدن الأنوار ومنبع الأسرار وإتیانهم بالمنقولات فیما بینوه إنّما هو استشهاد لما علموه، واتبانهم المعانی بالدلائل العقلیه تنبیه للمحجوبین وتأنیس لهم » .(2)

فناری می گوید:

« لمّا اتٌضح لأهل البصائر أنٌ التحصیل المعرفه الصحیحه طریقین : طریق البرهان بالنظر وطریق العیان بالکشف ، وحال المرتبه النظریّه قد استبان أنّها لا تصفو عن خلل ، وعلی تسلیمه لا یتمٌ، فتعیّن الطریق الآخر وهو التوجه إلی الله بالتعریه الکامله والالتجاء التام و تفریغ القلب بالکلیّه عن جمیع التعلٌقات الکونیه والعلوم والقوانین » .(3)

در مسلک صوفیه تا جائی به مکاشفات اتّکاء می شود که در تشخیص حدیث ضعیف از صحیح نیز کشف و شهود را ملاک و مناط قرار می دهند و در نزدشان حدیثی که مطابق

1- مجموعه رسائل و مصنفات کاشانی : 643.
2- شرح فصوص (قیصری ) : 318.
3- مصباح الأنس : 36.