تاملی در نظریه اصالت وجود و وحدت وجود صفحه 501

ملّاصدرا همین گفتار را نقل می کند و تأیید می نماید .(1)

سبزواری حدوث عالم را از نظر صوفیه به حدوث اسمی نامگذاری کرده که توضیحش را با بیان یکی از شارحین منظومه ذکر می نمائیم :

« حاصل مرامه أنّ العالم بمعنی المفاهیم والماهیات المعبّر عنهما بالأسماء والصفات التی تنتزع عن حدود الوجود المنبسط کلّه مسبوق بالعدم فی المرتبه الأحدیّه فهو برمٌته من العقول والنفوس والصور والأجسام اسماء حدثت بعد تجلّی الذات بعوالم الممکن باسمه المبدع کما أنّه ینمحی عند تجلّیه باسمه القهار. ومحصله انّ العالم بمعنی ما سوی الله من مجرٌداته ومادیّاته ، علویاته وسفلیّاته مرکّب من الوجود الامکانی والمهیّه الاعتباریه ، حیث أنّه ممکن وکل ممکن زوج ترکیبی مرکّب من وجود ومهیّه . امّا المهیّات فهی لمکان کونها اموراً اعتباریه «کَسَرَابٍ بِقِیعَهٍ یَحْسَبُهُ الظَّمْآنُ مَاءً » لیس لها حقیقه ولا اثر فلیست إلّا اسماء سمیتموها ما انزل الله من سلطان بل النازل من صقعه لیس إلّا الوجود فالمهیّه لیست شیئاً حتّی یبحث عن حدیث قدمها أو حدوثها.

وامّا الوجودات فهی وان کانت متحقّقات إلا أنّها لیست خارجه عن الصقع الربوبی لأنّها تنّزلات وجود الحق وتجلّیاته ورشحاته

وعکوسه واظلاله » .(2)

سپس صاحب درر الفوائد در این بیان اشکالی را مطرح می نماید :

« إنّ ما حقّقه فی حدوث العالم یرجع إلی نفی الحدوث بنفی موضوعه الذی هو العالم إذ مآل تحقیقه (رحمه الله) - کما عرفت - إلی عدم عالم بمعنی