تاملی در نظریه اصالت وجود و وحدت وجود صفحه 502

ما سوی الله ، فانّ العالم انحلّ عنده إلی ماهیّه اعتباریه لیست شیئاً ولا حقیقه لها ولا أثر وإلی وجود لیس خارجاً عن الصقع الربوبی لأن بینونته عنه بینونه صفهٍ لا بینونه عُزله فلا عالم حتی یبحث عن حدوثه ».(1)

سی و پنجم: سقوط تکالیف شرعیه

صوفی با سیر و سلوک و مکاشفات به درجه ای می رسد که تکالیف شرعی از او ساقط می شود و همۀ محرّمات بر او مباح می گردد.

« فرقه من الصوفیّه یقولون متی وصل العبد إلی مرتبه الولایه فإنّه یعلو عن رتبه خطاب النهی ویقولون ما لم یصل الانسان إلی مرتبه الولایه فهو خاضع لمرتبه الخطاب ویفضٌلون الولی علی النبیٌ » .(2)

ابن عربی از کسانی است که ملتزم به ثمرۀ مذکور شده، می گوید:

« فان صدر منهم ( المحدّثون) ما هو فی الظاهر تعدّ الحدود من لحدود الله فذلک الحدّ هو بالنسبه إلیک حدّ وبالنسبه إلیه مباح لا معصیه فیه وأنت لا تعلم . فما أتی محرّماً من هذه صفته فانّه ممّن قیل له ، اعمل ما شئت فما عمل إلّا ما أبیح له عمله .. وإنّما قولنا فیمن قیل له اعمل ما شئت فقد غفرت لک فعمل علی کشف وتحقق وهذا ثابت فی شرعنا بلا شک .

فأهل الحدیث أیضاً لهم فی مثل هذا قدم ولکن لیس هم مخصوصین به ، بل یشارکهم فیه من لیس بمحدّث من الأولیاء » . (3)-(4)

1- همان : 265.
2- کشّاف اصطلاحات الفنون والعلوم : 1، 290.
3- الفتوحات: 2، 80.
4- مراد ابن عربی از محدّث دو گروه هستند. «1 - صنف یحدّثه الحقّ من خلف حجاب الحدیث 2- والصنف الآخر تحدّثهم الأرواح الملکیه فی قلوبهم». همان: 2، 21.