تاملی در نظریه اصالت وجود و وحدت وجود صفحه 516

چگونه شکنجه هائی که در آیات و روایات بیان شده موافق طبع بشر می باشد ؟!

لذا ملّاصدرا در موضع دیگر به حقیقت و واقعیت تصریح کرده:

« الذی لاح لی بما أنا مشتغل به من الریاضات العلمیه والعملیّه انّ دار الجحیم لیست بدار نعیم وإنّما هی موضع الألم والمحن وفیها العذاب الدائم لکن آلامها متفته متجدّده علی الاستمرار بلا انقطاع، والجلود فیها متبدّله ولیس هناک موضع راحه واطمینان » .(1)

سی و نهم: انسان کامل و عدم انقطاع نبوّت

قائلین نظریه وحدت شخصی وجود مقامی را برای انسان تعریف می کنند که سالک می تواند با طیّ مراحل سلوک به آن جایگاه نائل شود و آن کمالی است که در صورت وصول شخص به آن مقام انسان کامل نامیده می شود.

بحث در این مسأله در سه امر است :

1- تعریف انسان کامل .

2 - ادعای عدم انقطاع نبوّت یا مقام ولایت .

٣ - ادّعای وصول به مقامات معصومین (علیهم السّلام) و عبور از آن .

امر أوّل: قیصری در تعریف انسان کامل می نویسد: باید انسان کامل همانند حق تعالی در تمام موجودات سریان داشته باشد و این، در سفر سومی است که از حق به سوی خلق و به واسطۀ حقّ انجام می پذیرد . در این سفر است که عارف به کمال نهایی می رسد به این ترتیب ، حق الیقین برای وی دست می دهد.(2)

و نیز می نویسد:

« الانسان الکامل هو الذی یقبل الحقٌ فی جمیع تجلّیاته ویعبده فیها » .(3)

1- العرشیه : 282.
2- شرح فصوص (قیصری ): 119.
3- همان: 626.