تاملی در نظریه اصالت وجود و وحدت وجود صفحه 52

بنابراین کلمات ملاّ صدرا دلالت بر تفسیر مذکور نمی کند زیرا او صراحتا ماهیت را امر اعتباری و انتزاعی معرّفی می کند ، و در موردی که رأیش را به صراحت بیان نموده نوبت به تمسّک به کلمات متشابه او نمی رسد .

ثانیا : ملاّ صدرا حقیقت وجود را امری بسیط می داند می گوید :

« انّ الوجود حقیقه عینیه بسیطه » .(1)

از سوی دیگر روشن است که ماهیات محلّ ترکّب و تکثر و اختلاف می باشند .(2) بنابراین معقول نیست امر بسیط با امر مرکّب و متکثّر عینیت داشته باشد زیرا این همان تناقض است و این دلیل دیگری است که ملاّ صدرا ماهیات را امور حقیقیه نمی شمارد .

پس ملاّ صدرا که قائل به عینیتِ وجود و ماهیت است مرادش آن ماهیتی است که انتزاعی و اعتباری می باشد و ما بازاء خارجی ندارد در این صورت عینیتِ امر بسیط با امر اعتباری اشکالی ندارد .

ثالثا : در بحث نظریه وحدت شخصی وجود _ رأی صوفیه _ اثبات خواهیم کرد که نظر نهایی ملاّ صدرا ، همان عقیده صوفیه است یعنی ماهیات را مجاز ، سراب ، توهم و عدم محض می شمارد و هرگز ماهیّات را امور حقیقی تلقّی نمی کند . چون در این صورت تباین ها و تغایرها در خارج واقعی می گردند و وحدتی بین آنها نمی توان اثبات کرد و نظریه وحدت شخصی وجود منتفی می شود .

هدف ملاّ صدرا از مبحث اصالت وجود زمینه سازی و آماده کردنِ بستری مناسب برای اثبات نظریه وحدت وجود است و اگر در بحث اصالت وجود ماهیات را امور واقعی و حقیقی معرفی کند دیگر هدف او که اثبات نظریه وحدت شخصی وجود است سامان نمی یابد .

و در بحث اصالت وجود ماهیات را امور اعتباری و انتزاعی قلمداد می کند و سپس